ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ της κυρά ΛΕΝΗΣ – ΝΟΣΤΙΜΟ

στις

Η ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ

Το Νόστιμο είναι ένα όμορφο χωριουδάκι κρυμένο μέσα σε ελατόφυτες πλαγιές κάπου 10 χιλιόμετρα μακρυά από το Καρπενήσι. Ελάχιστοι κάτοικοι έχουν απομείνει πια στο χωριό που έχει ένα και μοναδικό -κοινοτικό- κατάστημα στην πλατεία. Εδώ έχει στήσει τη γάστρα και τι στόφα της η κυρά Λένη και δοξάζει καθημερινά την εκλεκτή ρουμελιώτικη κουζίνα. Γιατί είναι μια από τις καλύτερες  μαγείρισες της περιοχής –αν όχι η καλύτερη- και τα φαγάκια της διατηρούν εκείνη την αυθεντική νοστιμιά των φαγητών που φιάχνανε χρόνια πριν οι γιαγιάδες μας.

«Νόστιμο λέγετε» άκουσα τη γλυκειά φωνή της να μου απαντάει όταν τηλεφώνησα για να μάθω αν είναι ακόμη εκεί. Γιατί «Νόστιμο» ονόμασε και την ταβέρνα της, που είναι ταυτόχρονα και το καφενείο του χωριού.

Η κυρά Λένη γεννήθηκε στα Ψιανά ένα χωριό πίσω από την Καλιακούδα σε μέρη άγονα και πολύ άγρια. Ο πατέρας της είχε το μύλο, στα Διπόταμα, εκεί που συναντιούνται ο Κρικελοπόταμος με τον Καρπενησιώτη. Είχε και κοπάδια, μετά τον πόλεμο όμως δεν του έμεινε τίποτα. Πήρε τότε τη γυναίκα του, τις τέσσερις κόρες τους και «μιάμιση κατσίκα» όπως έλεγε αφού η δεύτερη είχε μόνο ένα μαστό και εγκαταστάθηκαν στο Νόστιμο που ήταν πιο ήμερος ο τόπος. Η Ελισσάβετ η μάνα της κυρά Λένης ήταν η πιο ξακουστή μαγείρισσα της Ευρυτανίας. ΄Οποτε γινόταν προξενιό ή γάμος στα γύρω χωριά, αυτή μαγείρευε και έβγαζε ασπροπρόσωπη την οικογένεια της νύφης με τις πίτες τα ψητά και τα γλυκά της. Και η κόρη της η Λένη τη μιμήθηκε. Κοντεύουν είκοσι χρόνια από τότε που πήρε τη μεγάλη απόφαση να ασχοληθεί και επαγγελματικά με τη μεγάλη της αγάπη που είναι η μαγειρική. «Εμαθα να μαγειρεύω δίπλα στη μάνα μου και οι αδελφές μου λένε πώς έχω πάρει το χέρι της. Ακόμα και τώρα όταν στρώνω την πίτα ακούω τη φωνή της να μου λέει, έτσι να το κάνεις παιδάκι μου» μου είπε η κυρά Λένη καθώς πίναμε τον καφέ μας δίπλα στη σόμπα.

Η ταβέρνα λειτουργεί μόνο τα Σαββατοκύριακα, και τις καθημερινές όμως θα βρείτε κάτι να φάτε, μια ομελέτα με πατάτες τηγανητές, σαλάτες, κάτι της ώρας ή ένα πιάτο από το φαγητό της οικογένειας. Η κυρά Λένη έρχεται κάθε μέρα από τις πέντε το πρωί στο μαγαζί για να ανάψει τη φωτιά, να καθαρίσει και να αρχίσει το μαγείρεμα. Ενδιαμέσως πετάγεται μέχρι το κοτέτσι για να ταϊσει τις κότες και να μαζέψει τ’αυγά, περνάει και από τον κήπο της για να πάρει ότι της χρειάζεται. Αν μάλιστα βρεθείτε καλοκαίρι στο μαγαζί της μη σας κάνει εντύπωση αν τη δείτε να φεύγει μόλις πάρει την παραγγελία. Θα ξανάρθει σε λίγο με την ποδιά της γεμάτη κολοκυθάκια, ντομάτες, κρεμμυδάκια, αγγουράκια, μελιτζάνες και φασολάκια, που τα μαγειρεύει σε πολλές παραλλαγές.

Το καλοκαίρι αποφεύγει το κρέας και τη γάστρα την ανάβει μόνο αν έχει παραγγελία. Οι καλοκαιρινοί πελάτες έρχονται στο Νόστιμο κυρίως για τις πίτες της, τα γεμιστά λουλουδάκια των κολοκυθιών με ρύζι ή με τυρί, για τις ομελέτες με τα ζαρζαβατικά και τις φρέσκες σαλάτες από τον κήπο της, για τα γεμιστά, τις φακές και τα φασολάκια που μαγειρεύει η κυρά Λένη. Κι αν είστε τυχεροί μπορεί να δοκιμάσετε και ζυμαρόπιτα, μια λιχουδιά που αγαπάνε πολύ οι ντόπιοι. Γίνεται με καλαμποκάλευρο, αυγά, βούτυρο, γάλα και μηζύθρα ή κλωτσοτύρι , ένα εντελώς άπαχο γαλακτοκομικό προϊόν.

Οι πίτες έχουν την τιμητική τους όλο το χρόνο. Για κάθε πίτα, η κυρά Λένη ανοίγει δώδεκα μεγάλα και λεπτά φύλλα, λαδώνει το ταψί και βάζει ανάμεσα σε κάθε φύλλο τη γέμιση. Πώς τις φιάχνεις τη ρωτάω: «Την τυρόπιτα με τυρί, βούτυρο, αυγά και γάλα, όλα δικά μας γιαυτό είναι τραγανή κίτρινη και φουσκωτή» μου λέει «και τη χορτόπιτα με πράσο, σέσκουλα, λάπατα και λίγο σπανάκι από τον κήπο μου. Δεν βάζω καθόλου άνιθο, μάραθο ή μαϊντανό γιατί σκοτώνουν τη γεύση του πράσου. Και το τυρί το τρίβω καλά, δεν μ’αρέσει να βρίσκει ο κόσμος κομμάτια όταν το τρώει.»

 Το κατσικάκι ή το αρνάκι με τις πατάτες –ολόκληρες- και οι πίττες  ψήνονται στη γάστρα. Το τζάκι ανάβει νωρίς το πρωί, το καπάκι της γάστρας ζεσταίνεται καλά καλά πάνω από τα ξύλα που καίγονται και όταν η φωτιά σβήσει μπαίνει το ταψί, το φαγητό σκεπάζεται με ένα κομμάτι αλουμινόχαρτο, το καπάκι κλείνει καλά και το φαγητό θάβεται κάτω από τη ζεστή στάχτη. «Μη νομίζεις, μου λέει η κυρά Λένη, ότι αρκούν τα καλά υλικά για να κάνεις καλό φαγητό, πρέπει να ξέρεις και τι ποσότητες θα βάλεις. Οχι έχω καλό λάδι, βάζω πολύ λάδι. Πρέπει να ξέρεις και πόση ώρα θα το αφήσεις να ψηθεί. Η μάνα μου έλεγε αν αφήσεις την πίτα περισσότερη ώρα στη φωτιά θα αρρωστήσει. Ενα μεγάλο ταψί με χορτόπιτα για παράδειγμα θέλει μια ώρα στη γάστρα, το αρνάκι με τις πατάτες μιάμιση και το γεμιστό κατσίκι δύο ώρες »

Φυσικά, στο μαγειρείο της κυρά Λένης δεν υπάρχει χύτρα ταχύτητας: «Την αγόρασα και την άφησα μέσα στο κουτί της. Κάνει παραβιασμένα φαγητά η χύτρα». Δεν υπάρχει καν ηλεκτρική κουζίνα. Το μαγείρεμα γίνεται σε μια μεγάλη στόφα που καίει ξύλα. Στο κάτω μέρος, η στόφα έχει και ένα μικρό φούρνο. Εκεί ψήνονται το ψωμί, τα γλυκά –οι μπακλαβάδες με τα σαράντα φύλλα, οι καρυδόπιτες και το ραβανί. Τις σαλάτες τις κόβει την τελευταία στιγμή και τα βραστά χόρτα –ραδικάκια, ζωχάκια και καυκαλήθρες που τα μαζεύει κάθε πρωί από το βουνό- τα βράζει λίγο πριν έρθει ο κόσμος. «Το φαγητό, λέει, έχει τα μυστικά του. Θέλει πολύ λίγο νερό και να βράσει σε χαμηλή αλλά σταθερή φωτιά και για πολλή ώρα. Αν το βράσεις σε δυνατή φωτιά μέχρι τα μισά και μετά τη σβήσεις, θα είναι άρρωστο. Μπορώ να σου κάνω τέσσερα κιλά κρέας με ένα ποτήρι νερό να μαλακώσει τελείως και να μείνει και σάλτσα πεντανόστιμη.»

Τα πιο πετυχημένα της φαγητά της κατσαρόλας; Το κουνέλι στιφάδο, που για να γίνει νόστιμο θέλει δεκατέσσερα υλικά, όλα, όμως, σε μικρές ποσότητες: Κρέας, ξύδι, λάδι, νερό, ντομάτα, μπαχάρι, πιπέρι, αλάτι, σκόρδο, γαρύφαλλο, μοσχοκάρυδο και κανέλα. Οι λαχανοντολμάδες που πρέπει να γίνονται πάντοτε με χοιρινό κιμά -γιατί το λάχανο λέει η κυρία Λένη δεν πάει με το μοσχάρι- και μαλακό ρύζι γλασέ για να μη σφίξουν, αβγοκόβονται στο τέλος με φρέσκα αβγά και λεμονάκι, δεν βάζει ποτέ κορν φλάουρ ή άλλες κρέμες. Και φυσικά η φασολάδα και οι φακές. Τις αφήνει να χυλώσουν καλά και βάζει μόνο ένα φυλλαράκι δάφνη, ένα μικρό κρεμμύδι και δύο σκελιδίτσες σκόρδο ή μια μεγαλύτερη κάθε ½ κιλό φακές.  Η κοτόσουπά της είναι επίσης βάλσαμο το χειμώνα: «Οι κότες μου δεν μυρίζουν γιατί είναι ελεύθερες και εκτός από καλαμπόκι τρώνε όλα τα αρωματικά χορταράκια του βουνού. Γιαυτό είναι νόστιμα και κατακίτρινα τα αυγά τους. Οι δικές μας πουλάδες γεννάνε μετά από εννιά μήνες, ενώ του ορνιθοτροφείου σε ένα μήνα είναι έτοιμες.»

Το κρασί είναι επίσης σπιτικό, το φιάχνει ο άντρας της, ενώ τα γαλακτοκομικά και τα κουνέλια τα προμηθεύεται από την αδελφή της. Η Ευθυμία ζούσε παλιά στα βουνά με τα κοπάδια της τώρα έχει μόνο λίγες κατσίκες, κουνέλια και κότες και για να ξεσκάει έρχεται και βοηθάει στην κουζίνα. Φιάχνει το βούτυρο από κατσικίσιο γάλα όπως παλιά. Χτυπάει 12 κιλά γάλα στον ταβλαμπά με το κοπανέλο επί μιάμιση ώρα (χίλιες φορές πάνω κάτω) για να βγει σιγά σιγά 1,5 κιλό βούτυρο. Η μεγαλύτερη αδελφή η Σοφία περνάει και αυτή καθημερινά από το μαγαζί για μια ώρα τουλάχιστον, ενώ το Πάσχα και το καλοκαίρι έχουν και τη βοήθεια της Παναγιώτας, της μικρότερης που συνεισφέρει και με τα προϊόντα του κήπου της. «Τα κηπευτικά μας αργούν να γίνουν γιατί κάνει κρύο εδώ πάνω, μου λέει η κυρά Λένη, αλλά είναι αγνά, το μόνο λίπασμα που βάζουμε είναι κοπριά από τις κατσίκες». Τα κρέατα είναι όλα ντόπια από τα γύρω χωριά και τα χοιρινά από τα ΄Αγραφα.  Η κυρά Λένη φιάχνει μόνη της και τα γλυκά του κουταλιού, όπως τα έμαθε και αυτά από τη μάνα της. Στο παραδοσιακό κυδώνι, το νερατζάκι και το περγαμόντο πρόσθεσε, όμως, και ένα καινούργιο φρούτο, το ακτινίδιο που είναι εξαιρετικό.

«Τι τρώγατε παλιά; τη ρωτάω. «Το κρέας ήτανε δικό μας» μου λέει «αλλά δεν το τρώγαμε συχνά. Πίτες φιάχναμε και όσπρια. Είχαμε και πολύ τουρσί που το ετοιμάζαμε το φθινόπωρο. Σπέρναμε στάρια, καλαμπόκια, φασόλια, φακές, ρεβύθια, πατάτες. Το χειμώνα είχαμε λάχανα και πράσα, βάζαμε πολλά στρέματα. Τα σκεπάζαμε με ξερά κλαδιά για να μην τα κάψει το χιόνι. Φιάχναμε πολύ συχνά λαχανόρυζο και πρασόρυζο. Το πρωί τρώγαμε ένα πιάτο τραχανά ή ένα κομμάτι κατσαμάκι και αυτό μας κράταγε χορτάτους μέχρι το βράδυ που γυρίζαμε από τα χωράφια. Ο τραχανάς γίνεται με γάλα και αλεύρι σταρένιο, τον ετοιμάζουμε Αύγουστο ή Σεπτέμβριο που κάνει ζέστη για να στεγνώσει καλά. Δεν κάνει να τον δει ο ήλιος γιατί χαλάει το άρωμά του γιαυτό τον απλώνουμε μέσα σε δωμάτια με σίτες στα παράθυρα. Τον βράζουμε με νερό, λίγο αλάτι και στο τέλος προσθέτουμε λίγο βούτυρο και τριμένο τυρί φέτα. Το κατσαμάκι γίνεται με καλαμποκάλευρο. Πρώτα γιαχνίζουμε ένα κρεμμυδάκι, ρίχνουμε λίγο λάδι και νερό και και μόλις χλυάνει ρίχνουμε σιγά σιγά το καλαμποκάλευρο ανακατεύοντας συνεχώς με ξύλινη κουτάλα για να μην πιάσει. Οταν αρχίζει να πήζει, το βγάζουμε, το απλώνουμε σε ένα ταψί και το κόβουμε κομμάτια. Κάπου κάπου σφάζαμε μια κατσίκα ή ένα αρνί αλλά είχαμε και το κυνήγι. Παλιά περνάγανε από δω κιριαρίνες, πουλάκια που πάνε κοπάδι 500-600 μαζί. Ξέραμε το πέρασμά τους, στήναμε αγκίστρια κάτω από τα κέδρα εκεί που ήταν πεσμένα τα σπόρια και το βράδυ μαζεύαμε καμμιά πενηνταριά πουλιά. Είχαμε και ψάρια, πέστροφες από τον Κρικελοπόταμο. Το χειμώνα είχαμε άφθονο γάλα και βούτυρο, τα Χριστούγεννα σφάζαμε και το χοιρινό και κάναμε πολλά μαγειρέματα.»
Το χοιρινό, κάπου 120 κιλά, γινόταν πατσάς, μπουμπάρια –είναι το μεγάλο έντερο παραγεμισμένο με τα εντόσθια και πράσο- που έπρεπε να καταναλωθούν μέσα σε δύο μέρες και λουκάνικα που τα κρέμαγαν από ένα ξύλο στο ταβάνι. Επειδή δεν υπήρχε ψυγείο, το υπόλοιπο κρέας αλατιζόταν με χοντρό αλάτι και έμπαινε σε στρώσεις μέσα σε ξύλινες καρδάρες. Για να μην ακουμπάνε μάλιστα τα κομμάτια μεταξύ τους έβαζαν ανάμεσα κλαδάκια από έλατο. Την καρδάρα την τοποθετούσαν στο υπόγειο που έκανε κρύο και το κρέας μπορούσε να διατηρηθεί εκεί για 2-3 μήνες. Για να το μαγειρέψουν έβγαζαν από βραδύς ένα κομμάτι και το άφηναν σε νερό να ξαλμυρίσει. Το πρωί το ξέπλεναν και το μαγείρευαν με λάχανο, με τραχανά ή με πατάτες που «είναι φτωχά και θέλουν λίπος για νοστιμέψουν».

Το καλοκαίρι η διατροφή είχε πολύ μεγαλύτερη ποικιλία. Οι κήποι γέμιζαν με φρούτα και λαχανικά. «Είχαμε κεράσια, μήλα, αχλάδια, μούρα, βατόμουρα, σύκα, κράνια, σταφύλια, κάστανα, καρύδια και κυδώνια. Και το φθινόπωρο κοιτάζαμε ποιος θα κάνει το πιο ωραίο νταβάνι. Κρεμάγαμε μια σειρά από σταφύλια, αυτά που κρατάγανε περισσότερο, σκλοπνίχτια τα λέγανε και ήταν πολύ νόστιμα, και μετά σειρές από μήλα, κυδώνια και ρόδια στο καλό δωμάτιο εκεί που δεν ανάβαμε φωτιά και όταν ερχόταν κάποιος στο σπίτι κόβαμε ένα φρούτο και τον φιλεύαμε». Καφές, όταν υπήρχε, τον έπιναν οι γέροι το απόγευμα. Εβαζαν μερικούς σπόρους στην ψήστρα και τη γύριζαν στη φωτιά μέχρι να ψηθούν, μετά τον άλεθαν και τον έβραζαν στο μπρίκι μέσα στην καφτή στάχτη. Συνήθως όμως αντί για καφέ έπιναν ρεβύθι και κριθάρι. Στα βουνά δεν είχαν ούτε λάδι, όλα τα φαγητά τα μαγείρευαν με βούτυρο, που δεν ταίριαζε πάντα. Ελειπε και το μαύρο πιπέρι, που ήταν πολύ ακριβό μπαχαρικό. Αντί γιαυτό χρησιμοποιούσαν κόκκινη πιπεριά αποξηραμένη και τριμένη (μπούκοβο) που έδινε επίσης κόκκινο χρώμα στο φαγητό το χειμώνα που δεν είχαν ντομάτα. Μεγαλύτερη όμως ήταν η έλειψη της ζάχαρης, ειδικά το χειμώνα που δεν είχαν ούτε φρούτα.

Και σήμερα; Ακόμη και σε ένα μικρό και απομονωμένο χωριό όπως το Νόστιμο της Ευρυτανίας, ο κόσμος τρέφεται σχεδόν όπως και στις πόλεις. Μπορεί να ξεκινάνε τη μέρα τους με ένα καφεδακι και ένα ποτήρι γάλα –κατσικίσιο αν έχουν ακόμη κατσίκα- τρώνε, όμως πιο συχνά κρέας, λευκό ψωμί και γλυκά και λιγώτερα φρούτα και ζαρζαβατικά. Τα υλικά που χρησιμοποιούν όμως για τη διατροφή τους είναι καλύτερης ποιότητας όταν προέρχονται από τους κήπους τους.

Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ
Εμμανούλα Μαγριπλή, διαιτολόγος – διατροφολόγος
: «Με μια πρώτη ματιά, το διαιτολόγιο της κυρά Λένης μπορεί να φαίνεται πολύ βαρύ και πλούσιο, στην πραγματικότητα όμως δεν είναι. Αν διαβάσουμε προσεκτικά όσα λέει η παραδοσιακή αυτή μαγείρισα, θα καταλάβουμε ότι το φαγητό της είναι πιο ελαφρύ και πολύ πιο υγιεινό από το φαγητό που τρώμε στις πόλεις, κυρίως γιατί εμείς δεν μπορούμε να βρούμε τα δικά της αγνά υλικά. Η μαγειρική της κυρά Λένης έχει πολύ σωστές βάσεις. Χρησιμοποιεί φρέσκα λαχανικά που καλλιεργεί μόνη της, χωρίς συντηρητικά ή φυτοφάρμακα. Το ότι παρασκευάζονται λίγο πριν φαγωθούν σημαίνει επίσης ότι διατηρούν όλα τα θρεπτικά στοιχεία και τις βιταμίνες που περιέχουν. Το καλοκαίρι ειδικά η διατροφή που προσφέρει η κυρά Λένη είναι πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, άρα ελαφριά και ιδανική για τις ζεστές ημέρες.»
«Οι χορτόπιτες είναι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά στοιχ εία γιατί δεν περιέχουν ένα μόνο λαχανικό αλλά μια ποικιλία από αγνά πράσα, σπανάκι και λάπατα. Κάποιες συνταγές όπως για παράδειγμα η τυρόπιττα, είναι πλούσιες σε πολυακόρεστα λίπη και χοληστερίνη. Περιέχει αυγά, τυρί και βούτυρο, που αν και αγνά γιατί είναι δικά της, καλό είναι να τα προσέχουμε. Βέβαια, η έντονη δραστηριότητα, όπως μια μεγάλη πεζοπορία σε τέτοια μέρη μας επιτρέπει να απολαύσουμε και τέτοιες συνταγές χωρίς φυσικά να κάνουμε υπερβολές.»
«Ο τρόπος που μαγειρεύει η κυρά Λένη είναι πολύ ωραίος. Στη σιγανή φωτιά τα φαγητά μαγειρεύονται αργά και σταθερά οπότε δεν χάνονται οι βιταμίνες που είναι ευαίσθητες σε υψηλές θερμοκρασίες. Επίσης, τα αυγά που χρησιμοποιεί είναι από κότες ελευθέρας βοσκής. Οταν οι κότες τρώνε καλαμπόκι και χορταρικά που βρίσκουν έξω στους αγρούς, ο κρόκος του αυγού τους περιέχει λιγώτερη χοληστερίνη και λιπαρά λιγώτερο κορεσμένα, άρα είναι πιο υγιεινός. Δεν σημαίνει βέβαια ότι μπορούμε να τρώμε ελεύθερα όσα θέλουμε.»
«Το κοτόπουλο ελευθέρας βοσκής είναι λίγο πιο σκληρό γιατί έχει πιο δυνατή μυική μάζα και δεν περιέχει τις ορμόνες που χρησιμοποιούν στα ορνιθοτροφεία για να μεγαλώσουν τα δικά τους πουλερικά. Θέλει πολύ κόπο και πολύ χρόνο για να μεγαλώσει ένα κοτόπουλο φυσιολογικά. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κρέατα. Οταν προέρχονται από ζώα ελευθέρας βοσκής είναι πολύ πιο ωφέλιμα δεν περιέχουν ορμόνες.»
«Τα εντόσθια καλό είναι να τα αποφεύουμε γιατί εκεί συσσωρεύονται όλες οι βλαβερές ουσίες που υπάρχουν στις τροφές των ζώων. Αλλά αν θέλουμε οπωσδήποτε να τα απολαύσουμε είναι προτιμώτερο να μας τα μαγειρέψει μια μαγείρισα όπως η κυρά Λένη ή να τα φιάξουμε στο σπίτι αφού ελέγξουμε ότι προέρχονται από ζώα ελευθέρας βοσκής.»
«Το κρέας με τις πατάτες στο φούρνο είναι ένα πολύ πλούσιο φαγητό αλλά μπορούμε να το απολαμβάνουμε κάπου κάπου εφόσον έχει μαγειρευτεί με λάδι. Προτιμώτερο μάλιστα θα ήταν οι πατάτες να μαγειρεύονται χωριστά για να μην απορροφούν τα κορεσμένα λίπη του κρέατος.»
«Τώρα πια, η κυρά Λένη χρησιμοποιεί ελαιόλαδο αλλά σίγουρα και βούτυρο σε κάποιες συνταγές της , όπως έκαναν η μητέρα της και η γιαγιά της. Το να φάμε, όμως, λίγο βούτυρο κάπου κάπου δεν είναι κακό εφόσον δεν έχουμε προβλήματα υγείας.»
«Θάθελα επίσης να τονίσω ότι η κυρά Λένη κάνει μια πολύ ωραία αναδρομή στις διατροφικές συνήθειες που είχε παλιά ο κόσμος που ζούσε σε ορεινές περιοχές. Αν και είχαν ζώα σπάνια έτρωγαν κρέας. Οπως τότε έτσι κι εμείς πρέπει να αποφεύγουμε το κόκκινο κρέας -καλό θα ήταν να καταναλώνεται το πολύ μια φορά την εβδομάδα- και η διατροφή μας να περιλαμβάνει κυρίως όσπρια, λαχανικά, φρούτα, ψάρι και κοτόπουλο.»
«Αν και ακούγεται ακραίο, ο τραχανάς και το κατσαμάκι που έτρωγαν κάποτε για πρωϊνό είναι ότι καλύτερο μπορεί να φάει κάποιος ακόμη και σήμερα. Το κατσαμάκι περιείχε βέβαια αβγά αλλά τα θρεπτικά του στοιχεία δεν συγκρίνονται με αυτά της σημερινής τυρόπιτας.»
«Παλιά, ακόμη και στα βουνά της Ευρυτανίας έβρισκαν και έτρωγαν ψάρι, ενώ σήμερα αν και το έχουμε σε αφθονία το αποφεύγουμε για χάρη των κρεατικών.»
«Ετρωγαν άφθονο βούτυρο αλλά το είχαν ανάγκη για να κρατιέται ο οργανισμός τους ζεστός, γιατί έκανε κρύο και η δουλειά τους ήταν χειρονακτική. Σήμερα πρέπει να χρησιμοποιούμε το βούτυρο με φειδώ.»
«Ζάχαρη δεν είχαν, σπάνια έτρωγαν γλυκά του κουταλιού που είναι πολύ θρεπτικά και πιο υγιεινά. Ακόμη και σήμερα η κυρά Λένη δεν χρησιμοποιεί κρέμες ή βούτυρα για τα γλυκά της αλλά φρούτα και λαχανικά που καλλιεργεί η ίδια. Και μόνο στις γιορτές ετοιμάζει μπακλαβά με καρύδια και φύλλο που ανοίγει μόνη της. Αντίθετα, τα τυποιημένα γλυκά των πόλεων περιέχουν συντηρητικά που βλάπτουν την υγεία, ειδικά όταν καταναλώνονται πολύ συχνά.»
«Ο καφές από ρεβυθόζουμο ή κριθαρόζουμο ήταν μια από τις πιο υγιεινές συνήθειες παλιά, που σήμερα ακολουθούν μόνον όσοι ακολουθούν την ομοιοπαθητική, γιατί να μην το κάνουμε όμως συνέχεια αφού είναι πιο υγιεινό.»
«Ας πάρουμε για παράδειγμα τη διατροφή των ανθρώπων που ζουν στα χωριά όπως η κυρά Λένη και η οικογένειά της για να τρεφόμαστε έτσι και εμείς εδώ στην πόλη.»

Μέρος του θέματος δημοσιεύτηκε στον Ταχυδρόμο (τεύχος 422, 29.03.2008)

Advertisements

2 Σχόλια Προσθέστε το δικό σας

  1. Ο/Η Δήμητρα λέει:

    Η ταβέρνα της κυρά Λένης έκλεισε γιατί η μαγείρισσα μας πρέπει πλέον να ξεκουραστεί. Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε όλους τους πελάτες μας που τόσα χρόνια μας τίμησαν με την παρουσία τους και επικοινώνησαν παντού την γαστρονομική τους εμπειρία στην ταβέρνα μας. Να είστε πάντα καλά.

    1. Ο/Η tatoutamaskaitaallamas λέει:

      H ταβερνα της Κυρα λενης εκλεισε αλλα ανοιξε και παλι υπο νεα διευθυνση.Παιδια του χωριου με πολυ ορεξη και πραγματικο μερακι για την δουλεια τους.Τηρωντας παντα την παραδοση και φτιαχνοντας ολα τα παραδοσιακα φαγητα του τοπου.Αρνακι στη αυθεντικη γαστρα,λαχανονολμαδες που θυμιζουν γιαγιαδιστηκες συνταγες,πιτες με τραγανο σπιτικο φυλλο,ζυμωτο ψωμι,ομελετες με αυγα απο σπιτικες κοτες,κατσικακι στην σουβλα και κοκορετσι[επειτα απο παραγγελια]΄,κατικι και τυρι απο βλαχο και πολλα πολλα αλλα φαγητα.Αξιζει να τα δοκιμασετε.Η ταβερνα εχει ανακαινισθει πληρως κρατωντας παντα τον παραδοσιακο της χαρακτηρα.Η ονομασια της πλεον ειναι τα τουτα μας και τα αλλα μας.Τα τουτα μας ειναι τα φαγητα μας και τα αλλα μας ειναι η υπεροχη φυση και θεα που διαθετει αυτο το χωριο το Νοστιμο.Μην χρησιμοποιειται πλεον το τηλ που γνωριζατε γιατι δεν ισχυει πλεον.Αν σας ενδιαφερει μπορειται να το μαθετε απο το faceβοοκ της σελιδας τα τουτα μας και τα αλλα μας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s