ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

στις

ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΒΑΡΟΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Η παχυσαρκία αποτελεί ένα συνεχώς αυξανόμενο πρόβλημα που απειλεί την υγεία του δυτικού κόσμου.Τα παραπανίσια κιλά και η εναπόθεση λίπους , εξίσου όμως, και το μειωμένο σωματικό βάρος θεωρούνται σοβαρές αιτίες για ασθένειες που μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνες για την υγεία των ανθρώπων.

Στις μέρες μας εξακολουθεί να επικρατεί η άποψη ότι η παχυσαρκία συνδέεται απλά με μερικά παραπανίσια κιλά, στην πραγματικότητα όμως είναι μια παθολογική κατάσταση, δηλαδή μια νόσος στην οποία παρατηρείται αξημένη εναπόθεση λίπους στο σώμα. «Στους περισσότερους ανθρώπους τα επιπλέον κιλά οφείλονται κυρίως στην αύξηση του λίπους. Δεν συμβαίνει βέβαια πάντοτε αυτό, ειδικά όταν πρόκειται για άτομα που έχουν π.χ. οιδήματα λόγω κάποιας πάθησης ή που αθλούνται έντονα» τονίζει ο ειδικός παθολόγος – διαβητολόγος Ευθύμιος Καπάνταης και συμπληρώνει: «Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο αθλητής Πύρρος Δήμας, ο οποίος, με κριτίριο το λίπος είναι αδύνατος. Αν λάβουμε, όμως, υπ’όψη το βάρος του σε σχέση με το ύψος του, θεωρείται παχύσαρκος. Στην πραγματικότητα το σώμα του –ιδιαίτερα σε περίοδο αγώνων- έχει ελάχιστο λίπος και το παραπανίσια κιλά του οφείλονται στην υπερανάπτυξη του μυϊκού ιστού.»
Η παχυσαρκία έχει αρχίσει πλέον να παίρνει διαστάσεις πανδημίας ανά τον κόσμο. Πώς καθορίζεται, όμως, πότε κάποιος θεωρείται παχύσαρκος εφόσον το βάρος δεν αρκεί; Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθόρισε έναν επιδημιολογικό δείκτη, που αν και δεν μετράει το λίπος μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον γενικό πληθυσμό με μεγάλη ακρίβεια. Ο Δείκτης Μάζας Σώματος αποτελεί έναν απλό τρόπο καθορισμού και υπολογίζεται αν διαιρέσουμε το βάρος (σε κιλά) με το ύψος (σε μέτρα) στο τετράγωνο. Για παράδειγμα ένας άνθρωπος βάρους 100 κιλών αι ύψους 2 μέτρων έχει ΔΜΣ 25 (100/4). Οι φυσιολογικές τιμές του Δείκτη Μάζας Σώματος είναι μεταξύ 18,5 και 25. Οταν ο ΔΜΣ πέφτει κάτω από 18,5 το άτομο θεωρείται ελλιποβαρές, για τιμές από 25-30 θεωρείται υπέρβαρο και για τιμές πάνω από 30 παχύσαρκο. «Ο ΔΜΣ δεν μετράει το λίπος, πράγμα που αποτελεί μειονέκτημα. Για το λόγο αυτό καλό είναι να χρησιμοποιείται συμπληρωματικά και η μέτρηση της μέσης με μεζούρα που δείχνει πόσο λίπος έχει αποθηκευτεί στην περιοχή της κοιλιάς.» λέει ο κ. Καπάνταης. Πράγμα που σημαίνει ότι οι γυναίκες με περίμετρο μέσης μεγαλύτερη από 80εκ παρουσιάζουν κίνδυνους υγείας, που αυξάνονται αν η μέση τους είναι μεγαλύτερη από 88εκ ενώ οι αντίστοιχες τιμές για τους άνδρες είναι 94εκ. και 102εκ.
Ποια είναι τα αίτια; Για τη μείωση του βάρους εκτός από ασθένειες όπως ο καρκίνος, μπορεί να ευθύνονται ενδοκρινολογικά προβλήματα αλλά και ψυχιατρικοί παράγοντες όπως η νευρική ανορεξία. Για την παχυσαρκία αντίστοιχα εκτός από ενδοκρινοπάθειες που ευθύνονται για ένα πολύ μικρό ποσοστό, ενοχοποιούνται τα γονίδια κατά ένα ποσοστό 30%, το σημαντικώτερο ρόλο όμως, παίζουν περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως η κακή διατροφή, το στρες, η έλλειψη άσκησης και η καθιστική ζωή.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις; «Οταν διαταράσσεται η ισορροπία μεταξύ ενεργειακής πρόσληψης και ενεργειακής κατανάλωσης τότε παραμονεύουν πολλοί κίνδυνοι υγείας» επισημαίνει ο κ. Καπάνταης: « Η παχυσαρκία είναι μια πολυσυστημική νόσος που προσβάλλει το άτομο από την κορυφή μέχρι τα νύχια, πρσβάλλει δηλαδή όλο το σώμα του ανθρώπου, χωρίς να αφήσει ανέγγιχτο κανένα σύστημα του οργανισμού. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει, όμως και από την άλλη πλευρά. Τα ελλιποβαρή άτομα κινδυνεύουν εξ ίσου αλλά με διαφορετικούς μηχανισμούς και με διαφορετικό ρυθμό. Σε οξεία φάση ένας ελλιποβαρής άνθρωπος μπορεί μάλιστα να κινδυνεύει περισσότερο. Κάποιος άνθρωπος που δεν τρώει μπορεί να έχει άμεσα συμπτώματα μέσα σε μερικούς μήνες ενώ κάποιος που τρώει πάρα πολύ μπορεί να πάθει κάτι μετά από χρόνια. Και οι δύο όμως κινδυνεύουν από τα ίδια πράγματα. Στη μία περίπτωση οι παχύσαρκοι κινδυνεύουν από την εναπόθεση υπερβολικού λίπους στο σώμα τους ενώ στην άλλη οι ελλιποβαρείς κινδυνεύουν από την έλλειψη απαραίτητων στοιχείων για την καλή λειτουργία του οργανισμού τους».
Με την εναπόθεση του λίπους όλα τα συστήματα του ανθρώπινου οργανισμού κουράζονται και παθαίνουν διάφορες βλάβες και τα προβλήματα χειροτερεύουν καθώς το βάρος τους και άρα το λίπος τους αυξάνεται. Αντίστοιχα όταν το σώμα δεν προσλαμβάνει τις απαραίτητες ωφέλιμες ουσίες, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία βλάπτονται επίσης όλα τα συστήματα. «Αν βάλουμε σε άξονες το Δείκτη Μάζας Σώματος και τους κινδύνους υγείας θα δούμε ότι οι κίνδυνοι μεταξύ 20 και 25, που είναι οι φυσιολογικές τιμές του ΔΜΣ, μεταβάλλονται ελάχιστα. Στους ελλιποβαρείς τα όρια επίσης είναι πολύ μικρά και οι κίνδυνοι μεγάλοι γιατί ο ΔΜΣ δεν μπορεί να κατέβη κάτω από 14. Από την άλλη πλευρά καθώς αυξάνονται οι τιμές του ΔΜΣ αυξάνονται και οι κίνδυνοι υγείας.» Σημασία έχει επίσης πόσα χρόνια είναι κάποιος παχύσαρκος. Από μελέτες φάνηκε ότι η ύπαρξη παχυσαρκίας σε γυναίκες σε διάρκεια 13 χρόνων αύξανε τη θνητότητα μέσω αύξησης του διαβήτη, της χοληστερίνης και της πίεσης. Στα 26 χρόνια όμως η παχυσαρκία δρούσε από μόνη της με πολύ αυξημένα ποσοστά θνητότητας ανεξάρτητα από το άν η παχύσαρκη γυναίκα είχε ή όχι διαβήτη, χοληστερίνη ή πίεση.
Τι ρόλο παίζει η ψυχολογική κατάσταση στην περίπτωση αυτή; «Οι ψυχολογικοί παράγοντες είναι άμεσα συνδεδεμένοι με τα προβλήματα διατροφής και δημιουργούνται φαύλοι κύκλοι που δύσκολα σπάνε» λέει ο κ. Καπάνταης: «Κάποιος που έχει κακή ψυχολογία τρώει περισσότερο για να αισθανθεί καλύτερα ή γιατί είναι απομονωμένος από τις δυνατότητες που έχουν οι υπόλοιποι να βγουν από το σπίτι τους και να κινηθούν. Οταν όμως κάποιος παχαίνει διαμορφώνει κακή αυτοεικόνα, η αυτοεκτίμησή του μειώνεται, αισθάνεται δυσφορία και αναγκάζεται πάλι να μην κάνει αυτά που θέλει, απομονώνεται και δεν κινείται. Ετσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που παγιδεύει το άτομο και το ένα (η κακή ψυχολογική κατάσταση) ανατροφοδοτεί το άλλο (το υπερβολικό φαγητό με συνέπεια το πάχος) . Επίσης, έχει βρεθεί ότι άτομα με ψυχολογικά παθολογικά προβλήματα έχουν μεγαλύτερο βάρος από τον κοινό πληθυσμό.»

Τα πιο συνηθισμένα προβλήματα υγείας
Η αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση, τα αγγειακά εγκεφαλικά, οι πονοκέφαλοι, ο καταρράκτης στα μάτια μπορεί να οφείλονται σε παχυσαρκία, όπως επίσης παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, το σύνδρομο άπνοιας του ύπνου καθώς και η πνευμονική ανεπάρκεια περιοριστικού τύπου. Το μεγάλο σωματικό βάρος πιέζει τους πνεύμονες και τους εμποδίζει να εκπτυχθούν σωστά ενώ επίσης έχει βρεθεί ότι το παιδικό άσθμα συνδέεται με το αυξημένο βάρος. Η στεφανιαία νόσος, η υπερτροφία της καρδιάς και οι αρρυθμίες, ο σακχαρώδης διαβήτης, η δυσλιπιδαιμία, η υπέρταση συνδέονται με το αυξημένο λίπος, όπως και οι χολοκυστοπάθειες και η παγκρεατίτιδα. Πολλά προβλήματα δημιουργούνται επίσης στο σηκώτι. Η μη αλκοολική ηπατίτις που ιστολογικά είναι παρόμοια με την ηπατίτιδα των αλκοολικών προκαλείται από τη συσσώρευση λίπους στο σηκώτι και σε ποσοστό 17% οδηγεί σε θάνατο. Η παχυσαρκία είναι επίσης υπεύθυνη για πολλές γυναικολογικές διαταραχές. Λόγω αυξημένου βάρους χειροτερεύει και το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών –εφόσον υπάρχει- που οδηγεί σε υπογονιμότητα. Παρουσιάζονται επίσης μεγάλα προβλήματα οστεοαρθρίτιδας κυρίως στα γόνατα, στη μέση και στον αυχένα. Το αυξημένο ουρικό οξύ προκαλεί ποδάγρα και κρίση ουρικής αρθρίτιδας, ενώ επισης συχνές είναι οι δερματοπάθειες. Σε παχύσαρκα άτομα συχνά παρουσιάζονται εξελκώσεις των κνημών μέχρι και μηκυτιάσεις σε πτυχές του δέρματος κάτω από το στήθος ή στη βουβωνική χώρα. Η φλεβική ανεπάρκεια είναι κλασική παρενέργεια της παχυσαρκίας. Μεγάλος είναι τέλος ο κίνδυνος καρκίνου. Εχει βρεθεί ότι το λίπος δρα και μέσω κάποιων μηχανισμών που αυξάνουν τις γεννητικές –κυρίως- ορμόνες με αποτέλεσμα καρκίνο του μαστού, του ενδομητρίου και της μήτρας. Επιπλέον έχει βρεθεί ότι και μη ορμονοεξαρτώμενοι καρκίνοι σχετίζονται με το αυξημένο βάρος και είναι κυρίως του παχέως εντέρου, του οισοφάγου, του παγκρέατος, των νεφρών και του προστάτη.

Οταν μιλούν οι αριθμοί
Μελέτες με ελλιποβαρείς εφήβους δείχνουν ότι 6 γυναίκες αναλογούν σε έναν άνδρα ενώ τα υπέρβαρα αγόρια παρουσιάζουν ελαφρά πιο αυξημένο ποσοστό σε σχέση με τα κορίτσια. Σε επιδημιολογική μελέτη με εφήβους από 13-19 ετών, φάνηκε ότι τα αγόρια με μεγαλύτερο βάρος από το φυσιολογικό αποτελούν το 30%, ενώ τα κορίτσια 18%. Το ποσοστό των παχύσαρκων αγοριών είναι από 5-7% ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των παχύσαρκων κοριτσιών είναι 2,5-3,5%. Τα αγόρια δηλαδή παρουσιάζουν διπλάσιο ποσοστό παχυσαρκίας την περίδο της εφηβείας, τα κορίτσια, όμως, έχουν περισσότερο λίπος στη μέση από ότι τα αγόρια. Τέλος, ο κανόνας λέει ότι το βάρος των ανθρώπων αυξάνεται συνεχώς και τα στρουμπουλά παιδιά αν δεν προσέξουν την διατροφή και τον τρόπο της ζωής τους γίνονται παχύσαρκοι ενήλικες και μόνο σε πολύ μικρά ποσοστά ένα υπέβαρο παιδί γίνεται φυσιολογικός ενήλικας.

Δημοσιεύτηκε στον Ταχυδρομο

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s