MARI DE HENNEZEL – ΜΥΧΙΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ

στις

ΕΝΑΣ ΥΜΝΟΣ ΣΤΗ ΖΩΗ

«Πώς πεθαίνουμε;
Ζούμε σε ένα κόσμο όπου το ερώτημα αυτό τρομάζει και προτιμούμε να το παραβλέπουμε. Αλλοι πολιτισμοί, πριν από μας κοιτούσαν τον θάνατο κατάματα. Χαρτογραφούσαν για την κοινότητα και για τον καθένα ξεχωριστά το μονοπάτι του περάσματος. Απέδιδαν στο πεπρωμένο τον πλούτο και το νόημα που του αρμόζει. Πιθανώς, οι αναφορές στον θάνατο να μην ήταν ποτέ τόσο φτωχές όσο τον καιρό αυτό της πνευματικής ξηρασίας, όπου οι άνθρωποι, πιεσμένοι να υπάρξουν, φαίνεται πως αποφεύγουν το μυστήριο. Αγνοούν πως με τον τρόπο αυτό αποστραγγίζουν τη ζωή από την πιο ουσιώδη της πηγή» αναφέρει ο Φρανσουά Μιτεράν στον πρόλογό του για το βιβλίο «Μύχιος Θάνατος» της Μαρί ντε Ενεζέλ. Μέσα από την περιγραφή δέκαοκτώ συγκλονιστικών περισταστικών, η συγγραφέας αναλαμβάνει να απομυθοποιήσει το ταμπού του θανάτου και να τον τοποθετήσει στο κέντρο της ζωής μας, τονίζοντας με κάθε τρόπο ότι η εμπειρία του να μοιραστεί κανείς τις τελευταίες στιγμές ενός αγαπημένου ανθρώπου είναι μια ευκαιρία που δεν πρέπει να πάει χαμένη αφού μέσα από αυτή γινόμαστε πιο μεγαλόψυχοι και πιο ώριμοι.

Γεννημένη στη Λυών, μητέρα τριών παιδιών και γιαγιά τεσσάρων εγγονών η Μαρί ντε Ενεζέλ ήταν ήδη καθηγήτρια αγγλικών και μητέρα όταν αποφάσισε να γυρίσει στο Πανεπιστήμιο για να σπουδάσει ψυχολογία. Αρχικά εργάστηκε για εφτά χρόνια με γυναίκες που ήθελαν να κάνουν διακοπή κύησης και κατόπιν για τρία χρόνια σε ένα ψυχιατρείο με βαρειά ασθενείς. Πρωτοπόρος της παρηγορητικής φροντίδας στη Γαλλία, εργάστηκε για δέκα χρόνια στην πρώτη μονάδα παρηγορητικής αγωγής που ιδρύθηκε το 1987 στο διεθνές νοσοκομείο της Πανεπιστημιούπολης του Παρισιού. Το Σεπτέμβριο του 2002 ανέλαβε μια αποστολή του Υπουργείου Υγείας με σκοπό να κάνει απολογισμό του «ανθρώπινου χαρακτήρα» του γαλλικού συστήματος παρηγορητικής φροντίδας και συμμετείχε ως εμπειρογνώμων στην ομάδα που επεξεργάστηκε το νόμο Λεονέττι , που διαχωρίζει την ευθανασία από την παρηγορητική ιατρική. Αυτό τον καιρό η Μαρί ντε Ενεζέλ περιοδεύει σε όλα τα γαλλικά νοσοκομεία με σκοπό τη δημιουργία ομάδων που θα συνοδεύουν τους ετοιμοθάνατους, ενώ παράλληλα συντονίζει διαλέξεις και σεμινάρια με ανάλογο θέμα στη Γαλλία και στο εξωτερικό. Το βιβλίο της «Μύχιος Θάνατος – Οι ετοιμοθάνατοι μας μαθαίνουν τη ζωή», που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις ΚΟΑΝ – SYNERGIE, έχει ήδη μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες . Στο πλαίσιο της ελληνικής έκδοσης, η Μαρί ντε Ενεζέλ ήρθε στην Αθήνα για μια διάλεξη στο Γαλλικό Ινστιτούτο και συναντήσεις με εκπροσώπους του ιατρικού συλλόγου, νομικούς και πολιτικούς, που έγιναν υπό την αιγίδα της Γαλλικής Πρεσβείας.

Η διάσημη γαλλίδα ψυχολόγος Μαρί ντε Ενεζέλ ήταν ο άνθρωπος που συνόδευσε τον Φρανσουά Μιτεράν στο θάνατό του. Την συναντήσαμε στην Αθήνα όταν ήρθε για την παρουσίαση της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου της «Μύχιος Θάνατος» (εκδόσεις ΚΟΑΝ), τον πρόλογο του οποίου έγραψε ο γάλλος πρόεδρος λίγο πριν πεθάνει.

 

Συγκινήθηκα πολύ διαβάζοντας το βιβλίο σας. Εσείς κλαίτε όταν συναντάτε ανθρώ πους που έχουν την ανάγκη σας;
Ναι, βεβαίως κλαίω! Οταν έγραψα τις πρώτες ογδόντα σελίδες, πήγα σε ένα νησί που αγαπώ πολύ –L’ile d’Yeu- μαζί με την κόρη μου και της έδωσα να τις διαβάσει. Την έβλεπα να κλαίει από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα και σκέφτηκα πώς αν η Λωρ –είναι το όνομα της κόρης μου- κλαίει, το βιβλίο θα αγγίξει τους ανθρώπους. Μου είπε «μαμά δεν κλαίω από θλίψη, κλαίω από συγκίνηση». Κι αυτό ακριβώς ήθελα.

Πώς μπορείτε να κάνετε μια τόσο δύκολη δουλειά που απαιτεί να δημιουργείτε βαθειά σχέση με κάποιον που ξέρετε ότι σύντομα θα φύγει.
Κατ’ αρχάς δεν μπορώ να γνωρίζω πόσος χρόνος απομένει στον καθένα και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Σαυτή τη δουλειά εμαθα να ζω το σήμερα, τη μια μέρα μετά την άλλη, αυτή είναι η αρχή μου. Βλέπω έναν άνθρωπο που ίσως δεν τον ξαναδώ αύριο ή μπορεί να τον βλέπω για τον επόμενο χρόνο. Ομως η σημερινή μέρα είναι που μετράει.

Είστε πρωτίστως ψυχολόγος ή κάποιου άλλου τύπου ειδικός;
Είμαι κλινική ψυχολόγος, ειδικότητα που επιτρέπει στους ψυχολόγους να εργαστούν σε νοσοκομεία και κλινικές, και γιουνγκιανή ψυχαναλύτρια. Κάποια στιγμή ένιωσα την ανάγκη να διευρύνω την εκπαίδευσή μου. Τότε ανακάλυψα την απτονομία’ είναι η επιστήμη της επαφής που σου επιτρέπει να αγγίζεις τους ασθενείς. Εχει μεγάλον ενδιαφέρον για τους ψυχολόγους και τους ψυχιάτρους που οφείλουν να τη μάθουν, για να μπορούν να έρχονται σε επαφή με τον άλλο και να τον πλησιάσουν.

Τι ακριβώς είναι μια κλινική παρηγορητικής φροντίδας;
Στη Γαλλία υπάρχουν μικρές μονάδες με 12-16 κρεβάτια και μια ομάδα από γιατρούς, νοσοκόμες, βοηθητικό νοσηλευτικό προσωπικό, ψυχολόγους και εθελοντές. Οι οικογένειες έχουν το δικαίωμα να παραμένουν κοντά στον ασθενή τους 24 ώρες το 24ωρο. Υπάρχει μάλιστα ένα κρεβάτι για όποιον θέλει να κοιμηθεί δίπλα του. Προσφέρονται αγωγές πόνου – ο ασθενής δεν πρέπει να πονάει- ανακουφιστικές φροντίδες, μπάνια, μασάζ κλπ -είναι πολύ σημαντικά όλα αυτά-, ψυχολογική βοήθεια και βοήθεια πνευματική. Στις μονάδες αυτές εγγυώνται το θρησκευτικό τελετουργικό οποιασδήποτε θρησκείας σύμφωνα με τη θέληση του αρρώστου. Υπάρχουν σαλόνια και ειδικοί χώροι ακόμη και για είκοσι άτομα, αν η οικογένεια θέλει π.χ. να οργανώσει ένα γεύμα ή κάποια άλλη τελετή.

Η πίστη στο θεό βοηθάει λένε. Ποια είναι η δική σας εμπειρία;
Ναι μπορεί να βοηθήσει, αλλά όχι πάντοτε. Υπάρχουν άνθρωποι γεμάτοι από αμφισβητήσεις και αγωνία, ακόμη και ιερείς. Εχω παρατηρήσει ότι τα άτομα που έφυγαν ήρεμα από τη ζωή, βρισκόντουσαν εν ειρήνη με τον εαυτό τους, με τις αξίες τους και με αυτά που πιστεύανε.

Εσείς πιστεύετε στην μετά θάνατον ζωή;
Δεν ξέρω αν υπάρχει ζωή μετά θάνατον. Πιστεύω, όμως, στη ζωή. Η ζωή που ζούμε είναι ότι πιο δυνατό υπάρχει. Θα σας πω μια φράση του Μωρίς Ζεντέλ (pretre Maurice Zundel) «Σημασία δεν έχει αν υπάρχει μια ζωή μετά το θάνατο αλλά αν υπάρχει μια ζωή πριν από τη ζωή.» Θεωρώ ότι το μετά είναι εσωτερική υπόθεση του καθενός.

Σε ποιες αρχές στηρίζεται η λειτουργία των κλινικών παρηγορητικής φροντίδας;
1ον Ο θάνατος δεν είναι μια αποτυχία της ιατρικής αλλά το πεπρωμένο όλων μας. 2ον Σεβόμαστε το χρόνο που προηγείται του θανάτου. Είναι πολύ σημαντικός γιατί είναι ο χρόνος των τελευταίων αλλαγών, της προετοιμασίας για το θάνατο. Είναι ο χρόνος ξεκαθαρίσματος λογαριασμών, των τελευταίων κινήσεων και των τελευταίων λόγων, που ο ετοιμοθάνατος θα πει στους κοντινούς του ανθρώπους. 3ον Αποδεχόμαστε τα όριά μας. Ο γιατρός ή ο νοσοκόμος δεν είναι παντοδύναμος, παρόλα αυτά πρέπει να μείνει δίπλα στον ετοιμοθάνατο αναγνωρίζοντας τη δική του αδυναμία. 4ον Η εμπειρία αυτής της περιόδου είναι γεμάτη πλούτο για τον ετοιμοθάνατο και πρέπει να τον βοηθήσουμε να νοηματοδοτήσει το χρόνο που του απομένει.

Είχατε αρνητικές εμπειρίες με ασθενείς που δεν μπορέσατε να βοηθήσετε;
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπόρεσα να βοηθήσω, μπόρεσαν όμως να βοηθηθούν από άλλους ειδικούς της ομάδας μας γιαυτό και θεωρώ ότι είναι μια δουλειά πιο επιτυχημένη όταν γίνεται από ομάδα διαφόρων ειδικών. Υπάρχουν άτομα π.χ. που αρνήθηκαν την επίσκεψη του ψυχολόγου γιατί φοβόντουσαν μήπως χαρακτηριστούν τρελλοί. Συνέβη επίσης να μην προλάβω καν να βοηθήσω κάποιους ανθρώπους, που έφθασαν πολύ αργά στην κ λινική και σε πολύ κακή κατάσταση λόγω της ασθένειάς τους.

Δουλεύετε μόνο με τον ασθενή ή και με την οικογένειά του;
Με όλους. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα έβλεπα περισσότερο την οικογένεια από ότι τον ίδιο τον άρρωστο, διότι πιστεύω ότι αν ασχοληθούμε με την οικογένεια έμμεσα βοηθάμε τον ίδιο τον ασθενή.

Πώς μπορείς να πεις την αλήθεια σε έναν ασθενή, ότι η ιατρική δεν μπορεί πια να κάνει τίποτα άλλο γιαυτόν.
Οταν ο ασθενής φθάσει πια σ’αυτό το στάδιο έχει ήδη υποφέρει αρκετά. Εχει κάνει πολλές εξετάσεις, πολλές θεραπείες και συνήθως ρωτάει ο ίδιος. Γνωρίζει ότι δεν είναι καλά. Δεν μπορούμε να του πούμε ψέμματα. Είμαστε υποχρεωμένοι να του πούμε: «Δεν μπορώ να αποκαταστήσω την υγεία σας, δεν μπορώ να σας κάνω καλά, παρ’ολα αυτά θα είμαι δίπλα σας για οτιδήποτε χρειαστείτε.» Ετσι του λέμε ταυτόχρονα δύο αλήθειες. Το δεύτερο εξίσου σημαντικό που του λέμε είναι ότι «δεν γνωρίζουμε το χρόνο που σας απομένει να ζήσετε, δεν εξαρτάται από την ιατρική. Αυτός ο χρόνος σας ανήκει, εξαρτάται από σας τον ίδιο.»

Επιμένω γιατί εδώ στην Ελλάδα συχνά γιατροί και οικογένειες ξεκινάνε με ένα ψέμμα για την ίδια την ασθένεια.
Και στη Γαλλία συμβαίνει ακριβώς το ίδιο. Παρ’όλα αυτά, ο ασθενής παίρνει πληροφορίες από τον ίδιο του τον οργανισμό, δεν είναι βλάκας. Καταλαβαίνει ότι οι δυνάμεις του τον εγκαταλείπουν, κι ας του προτείνουν π.χ. οι γιατροί να κάνει άλλη μια χημειοθεραπεία και άλλη μια. Το πιο τρομερό γιαυτόν είναι η δυσαρμονία ανάμεσα στην πραγματικότητα του σώματός του και των όσων ακούει . Τότε υποφέρει πάρα πολύ και χάνει την εμπιστοσύνη του΄ γιαυτό υποστηρίζω ότι πρέπει να λέγεται η αλήθεια .

Μπορούν όλοι να ακούσουν την αλήθεια;
Αν κάποιος πραγματικά δεν θέλει να μάθει την αλήθεια το αισθανόμαστε αμέσως. Εχει τέτοιες εσωτερικές αντιστάσεις που ακόμα και αν του πούμε την αλήθεια δεν θέλει να την καταλάβει, πράγμα που, όμως, είναι πολύ σπάνιο. Πιστεύω ότι οι άνθρωποι θέλουν να ξέρουν την κατάστασή τους αλλά βέβαια ο τρόπος που θα πεις την αλήθεια πρέπει να σέβεται την ανάγκη της ελπίδας που έχει κάποιος. Η ελπίδα είναι κάτι διαφορετικό. Λέγοντας την αλήθεια, λέμε ταυτόχρονα ότι το τέλος δεν το γνωρίζει κανείς, έτσι δίνουμε ελπίδα.

Τι φοβούνται περισσότερο οι άνθρωποι κοντά στο τέλος της ζωής τους; Πονάνε λιγώτερο όταν οι φόβοι τους αμβλύνονται;
Φοβούνται μήπως υποφέρουν, μήπως δεν μπορούν να αναπνεύσουν, την παρατεταμένη επιθανάτια αγωνία, την αποσύνθεση της εικόνας τους. Φοβούνται, επίσης μήπως μείνουν μόνοι, μήπως γίνουν βάρος στην οικογένειά τους αν αυτό κρατήσει καιρό. Ο ασθενής, όμως, πρέπει να έχει την ευκαιρία να μιλήσει για τους φόβους του, γιατί όταν μιλάει στην ουσία οι φόβοι του έχουν κατά το ήμισυ ελαφρυνθεί. Και όσο λιγώτερο φοβάται, τόσο λιγώτερο πονάει.

Ολοι οι άνθρωποι επιθυμούν να πεθάνουν με αξιοπρέπεια. Κανείς όμως δεν γνωρίζει το τέλος του. Πώς μπορούμε να προετοιμαστούμε καλύτερα για ένα αξιοπρεπή θάνατο;
Πρέπει να ορίσουμε την αξιοπρέπεια γιατί κάθε άνθρωπος είναι αξιοπρεπής ακόμη και όταν η κατάστασή του έχει επιδεινωθεί. Το να πεθαίνει κάποιος αξιοπρεπώς σημαίνει ότι επικοινωνεί με το περιβάλλον του, ότι μπορεί να πει τις τελευταίες του σκέψεις, ότι δεν ενδιαφέρεται μόνο για τους πόνους του αλλά και γιαυτούς που έρχονται να τον επισκεφτούν. Αξιοπρεπής θάνατος σημαίνει επίσης ότι βοηθάς τους άλλους να ζουν καλά μετά από σένα. Και για να γίνει αυτό πρέπει να δοθεί η ευκαιρία να πει κανείς λόγια αγάπης και ευχές στο περιβάλλον του, να κλείσει με αγάπη τους λογαριασμούς του.

Από που αντλεί κανείς τη δύναμη που σβήνει τον φόβο του θανάτου;
Μόνον από τον εσωτερικό μας κόσμο’ μέσα μας, ανακαλύπτουμε μάλιστα πολύ περισσότερες δυνάμεις από αυτές που πιστεύουμε ότι έχουμε. Αυτό που δίνει, όμως, ιδιαίτερη δύναμη είναι το κατά πόσο μπορεί το περιβάλλον να έχει εμπιστοσύνη στη διαδικασία που ακολουθεί.

Τι θα συμβουλεύατε όσους έχουν στο περιβάλλον τους ένα βαρειά ασθενή;
Να διαβάσουν το βιβλίο μου… (γελάει) Ακούγεται αστείο αλλά μέσα σ’αυτό υπάρχουν πάρα πολλές εξειδικευμένες συμβουλές. Δώδεκα χρόνια μετά την έκδοσή του συνεχίζω να παίρνω ευχαριστήρια γράμματα από ανθρώπους που μου λένε ότι το βιβλίο τους βοήθησε να συνοδεύσουν τον πατέρα, τη μητέρα ή τον παπού προς την έξοδο της ζωής.

Ο εθελοντισμός βοηθάει;
Ναι βεβαίως. Μπορεί να βοηθήσει πάρα πολύ ειδικά τους μοναχικούς ανθρώπους που δεν έχουν οικογένεια. Ενας εθελοντής που έχασε κάποιον δικό του μπορεί σαφώς να μεταφέρει αυτή την εμπειρία σε μια άλλη οικογένεια που βρίσκεται στην ίδια κατάσταση.

ΜΕ ΤΟΝ ΦΡΑΝΣΟΥΑ ΜΙΤΕΡΑΝ

Στο βιβλίο σας, περιγράφετε την πρώτη συνάντηση που είχατε με τον Πρόεδρο Φρανσουά Μιτεράν μετά από μια επέμβαση. Τον βλέπατε σαν ψυχολόγος;
Είμαστε πολύ στενοί φίλοι, δεν τον συναντούσα επαγγελματικά, δεν πήρα ποτέ χρήματα γιαυτό που έκανα. Ακόμη και αν υπήρχαν ερωταπαντήσεις σχετικές με το θέμα του θανάτου ήταν καθαρά σε φιλικό επίπεδο. Τον έβλεπα όμως συστηματικά επί δώδεκα χρόνια και μάλιστα πολύ συχνά.

Νομίζετε ότι ευεργετήθηκε από τις συζητήσεις σας;
Ναι νομίζω ότι ήταν πολύ ωφέλιμες, ειδικά κοντά στο τέλος ήμουν συνεχώς δίπλα του.

Τον συνοδεύσατε δηλαδή
Ναι, ναι τον συνόδευσα σαν φίλη, γιατί στο περιβάλλον του ήμουν από τα λίγα άτομα ίσως το μοναδικό με το οποίο μπορούσε να συζητήσει για τα θέματα του θανάτου.

Καταλαβαίνω, δεν μπορώ να φανταστώ πώς μπορεί να σταματήσει η επαγγελματική γνώση και η φροντίδα όταν πρόκειται για ένα φίλο.
Ηταν η συνοδεία ενός φίλου και σε καμμία περίπτωση ενός επαγγελματία που κλείνει ραντεβού με έναν ασθενή για να τον συνοδεύσει. Βεβαίως οι γνώσεις μου σαφώς με βοήθησαν, είναι πια κομμάτι του εαυτού μου.

Νιώσατε ευθύνη προσφέροντας αυτή τη φροντίδα, στον Προεδρο της Γαλλίας;
Δεν ξέρω αν ήταν θέμα ευθύνης. Σίγουρα, όμως, ήταν μια εμπειρία πάρα πολύ σημαντική. Ηταν ένας άνθρωπος πάρα πολύ σημαντικός για μένα και είναι αλήθεια ότι το να τον συνοδεύσω σήμαινε να πάω μέχρι το τέλος της εμπιστοσύνης που μου έδειχνε. Η βοήθεια ήταν αμοιβαία. Εκείνος έγραψε τον πρόλογο στο βιβλίο μου «Μύχιος θάνατος» κι εγώ τον συνόδευσα στις τελευταίες του στιγμές. Τον βοήθησα να πεθάνει.

Τη περίοδο εκείνη τίποτα δεν λεγόταν δημόσια για την ασθένειά του. Δεν είναι θεσμοθετημένο στη Γαλλία να αναφέρεται κάθε έξι μήνες η πορεία της υγείας του Προέδρου;
Ναι είναι αλήθεια ότι ο Μιτεράν κράτησε απόλυτα κρυφή την αρρώστια του. Αλλά πιστεύω ότι το μυστικό αυτό βοηθάει.

Βοηθάει έναν πρόεδρο και έναν απλό άνθρωπο εξίσου;
Νομίζω ότι βοηθάει όλο τον κόσμο. Το να συζητάς για την αρρώστια σου με όλους, δημιουργεί τελικά φήμες που σε αποδυναμώνουν. Οι βαρειά ασθενείς όπως και οι ασθενείς με AIDS δεν χρειάζεται να δημοσιοποιούν την αρρώστια τους. Και δεν συνηθίζεται κάτι τέτοιο. Χρειάζεται βέβαια να έχουν γύρω τους ένα μικρό περιβάλλον που γνωρίζει και μπορεί να τους στηρίξει . Ο Φρανσουά Μιτεράν δημοσιοποίησε την ασθένειά του το 1992 όταν χειρουργήθηκε. Στο τελευταίο μήνυμα που έστειλε ως Προεδρος της Γαλλίας το Δεκέμβριο του 1995, έκανε μια απίστευτη δήλωση. Είχε πει: «Πιστεύω στις δυνάμεις του πνεύματος. Δεν ξέρω που θα βρίσκομαι του χρόνου την ίδια μέρα αλλά όπου κι αν βρίσκομαι θα είμαι μαζί σας». Οι άνθρωποι που πρόκειται να πεθάνουν λένε με κάποιον τρόπο στο περιβάλλον τους «ναι θα πεθάνω αλλά το πνεύμα μου θα μείνει μαζί σας» πράγμα πολύ σημαντικό για όλους. Η ετοιμοθάνατη μητέρα ενός δωδεκάχρονου αγοριού μου είχε πει «θέλω να ξέρει ο γιος μου ότι θα είμαι πάντα δίπλα του»

Υπάρχει κάποιο άλλο περιστατικό που σας έχει σημαδέψει;
Υπάρχουν πολλά. Δεν θα ξεχάσω όμως ποτέ την ιστορία ενός φίλου που περιγράφω στην αρχή του βιβλίου μου. Επασχε από AIDS και μέσα σε δύο χρόνια είχε υποστεί εντυπωσιακή μεταμόρφωση. Θυμάμαι τις κινήσεις του την ώρα που τον κάναμε μπάνιο. Ηταν απόλυτα διαυγής εκείνη τη στιγμή, σα να ξύπνησε από ένα βαθύ ύπνο για να δώσει ένα μικρό, τρυφερό φιλί στο βρεγμένο χέρι μου. Αυτό το τελευταίο στοργικό σημάδι από έναν ετοιμοθάνατο με μάγεψε. Ενιωσα ανάλαφρη, ευτυχισμένη, ζωντανή.

Οι σοσιαλιστές βοήθησαν να δημιουργηθούν κλινικές παρηγορητικής φροντίδας στη Γαλλία, σήμερα υπάρχει πρόνοια;
Ναι υπάρχει μια συνέχεια. Οι σοσιαλιστές έκαναν πολλά αλλά και οι υπουργοί της δεξιάς συνεχίζουν αυτό το έργο. Υπάρχει πρόσβαση για όλο τον κόσμο, υπάρχει χρηματοδότηση. Είναι μια προσπάθεια που συνεχίζεται, ο νέος μας πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί δήλωσε, μάλιστα, ότι η παρηγορητική φροντίδα θα είναι ο κύριος στόχος της πενταετίας του.

Πρόσφατα αυτοκτόνησε ο φιλόσοφος Αντρε Γκορζ μαζί με τη γυναίκα του όταν επιδεινώθηκε η κατάσταση της υγείας της. Κάποιοι άλλοι άνθρωποι δεν μπορούν να το κάνουν μόνοι τους και ζητάνε βοήθεια για να πεθάνουν. Στην Ελβετία μάλιστα υπάρχουν οι οργανώσεις Dignitas και Exit που προσφέρουν ευθανασία. Σας το έχουν ζητήσει; Τι κάνετε σαυτές τις περιπτώσεις;
Ναι. Υπάρχει ένα πολύ μικρό ποσοστό ανθρώπων που θέλουν να βοηθηθούν στην αυτοκτονία όχι γιατί πονάνε αλλά για λόγους φιλοσοφικούς. Ο νόμος δεν επιτρέπει τη συνοδεία της αυτοκτονίας. Δεν μπορούμε να αποτρέψουμε τα άτομα να αυτοκτονήσουν αλλά ούτε να τα βοηθήσουμε και σε περίπτωση που αυτό γίνει πιστεύουμε ότι θα υπάρξουν πολύ τρομακτικές συνέπειες.

Συμμετείχατε ώς εμπειρογνώμων στη δημιουργία του νόμου Λεονέτι. Τι προβλέπει αυτός ο νόμος;
Είναι ένας νόμος που απαγορεύει την ευθανασία, επιτρέπει, όμως, να αφήσουμε κάποιον να τελειώσει τη ζωή του. Ενας ασθενής μπορεί πλέον να ζητήσει να σταματήσουν όλες οι επεμβάσεις και να τον αφήσουν να πεθάνει εν ειρήνη. Είναι ο νόμος που επιβάλλει την απαλλαγή από κάθε πόνο, ακόμα και όταν αυτή η αγωγή μπορεί να επιταχύνει τον θάνατο.

Εχετε πληροφορίες για το τι συμβαίνει στην Ελλάδα;

Ξέρω ότι υπάρχει η Μέριμνα, μια μη κερδοσκοπική εταιρεία για τη φροντίδα παιδιών και οικογενειών που αντιμετωπίζουν μια απειλητική για τη ζωή αρρώστια ή το θάνατο αγαπημένου τους προσώπου. Χθες το βράδυ συναντήσαμε επίσης μέλη της Εταιρείας Παρηγορητικής Φροντίδας ενηλίκων καρκινοπαθών και μη ασθενών, αλλά αυτές οι συναντήσεις θα συνεχιστούν.

Συναντήσατε και πολιτικούς; Τι αποκομίσατε από αυτές τις συναντήσεις; Μπορούμε να ελπίζουμε στη θεσμοθέτηση μιας ανάλογης πρακτικής;
Στη συνάντηση, που έγινε στο Γαλλικό Ινστιτούτο υπό την αιγίδα της Γαλλικής Πρεσβείας, συμμετείχαν ο Ιατρικός Σύλλογος, ο Δικηγορικός Σύλλογος και κάποιοι ακόμη και ακούστηκαν πάρα πολύ ενδιαφέρουσες οι απόψεις. Δημιουργείται, δηλαδή, αυτή τη στιγμή ένα ρεύμα αλλά δεν ξέρουμε που θα καταλήξει.

Μέρος της συνέντευξης δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ταχυδρόμος (τεύχος 405, 01-12-07)

Η Μαρί ντ' Εννεζέλ στο βιβλιοπωλείο ΚΟΑΝ μαζί με τον Δανιήλ Σαπιρώφ, εκδότη και μεταφραστή, που μας βοήθησε ως διερμηνέας κατά τη διάρκεια της συνέντευξης.
Advertisements

Ένα Σχόλιο Προσθέστε το δικό σας

  1. Ο/Η τζινη καφφετζη λέει:

    εξαιρετική συνέντευξη..ειχες δικιο!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s