Αντι Γουόρχολ – η ποπ κληρονομιά

στις

Το «πλάσμα της φαντασίας όπως προτιμούσε να αυτοχαρακτηρίζεται ο  Αντι Γουόρχολ, άφησε πίσω του χιλιάδες πίνακες, φωτογραφίες, άντεργκράουντ ταινίες, βιβλία και ένα φιλανθρωπικό Ιδρυμα που διαχειρίζεται την τεράστια κληρονομιά του -και τα έσοδα από την εμπορευματοποίησή της- και προσπαθεί να ξαναζωντανέψει την τέχνη του αλλά και να διακρίνει τα πλαστά από τα αυθεντικά έργα του. Ο Πάπας της Αμερικανικής ποπ είχε προβλέψει τα πάντα πριν πεθάνει.

Λίγα χρόνια πριν από τον αιφνίδιο θάνατό του το 1987, ο  Αντι Γούρχολ δήλωνε, «όταν πεθάνω δεν θέλω να μείνει κανένα ίχνος μου. Δεν θέλω να αφήσω τίποτα πίσω. Θέλω ο «μηχανισμός» μου να σβήσει». Το μόνο σίγουρο όμως είναι ότι ειδικά στην πόλη όπου έζησε ο καλλιτέχνης τα ίχνη του βρίσκονται παντού.

Στους δρόμους της Νέας Υόρκης σε καταστήματα με σουβενίρ, πουλιούνται κούπες και τι-σερτ με τις κονσέρβες της σούπας Campbell και τα μπουκάλια της Coca Cola – από τα πρώτα σχέδια του Γουόρχολ που έκαναν το άστρο του να εκτιναχθεί στον γαλαξία της ποπ αρτ- ρολόγια Seiko με τη μπανάνα που σχεδιάστηκε για το εξώφυλλο του δίσκου Velvet Underground αλλά και φορέματα Pepe Jeans με τα χείλη της Μέριλιν Μονρόε.

Στη Νέα Υόρκη, αρώματα, πιάτα, καπέλα, τσάντες, αθλητικά παπούτσια, θήκες για το i-Phone, κουτιά με σοκολατάκια, χαρτικά αλλά και εξώφυλλα βιβλίων, τίτλοι εφημερίδων, διαφημίσεις, διαπνέονται από το πνεύμα του Γούρχολ. Ακόμη και ένα (ασημί) άγαλμά του είναι θρονιασμένο στην πλατεία Union Square, ανάμεσα στα αγάλματα του πρώτου Προέδρου των ΗΠΑ Τζορτζ Ουάσινγκτον και του Μαχάτμα Γκάντι.

Και η τέχνη του Αντι Γουόρχολ; Από το φθινόπωρο και μετά έχουν προγραμματιστεί τρεις εκθέσεις στη Νέα Υόρκη, δέκα στις Ηνωμένες Πολιτείες και εικοσιτέσσερις στον υπόλοιπο κόσμο με πιο σημαντικό –είναι το γεγονός της χρονιάς- πάντως το αφιέρωμα που οργανώνει για πρώτη φορά το διάσημο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης. Στην έκθεση «Regarding Warhol: Sixty Artists, Fifty Years» τα αριστουργήματά θα αντιπαρατεθούν με πίνακες, φωτογραφίες, βίντεο και εγκαταστάσεις καλλιτεχνών οι οποίοι έχουν επηρεαστεί από τον Γουόρχολ.

Και δεν είναι λίγοι. Κάθε πτυχή του έργου του έχει βρει τους οπαδούς της αφού ο πορτρετίστας των διασήμων και ζωγράφος της καθημερινότητας, του μπανάλ, του θανάτου και της καταστροφής έχει επηρεάσει σύγχρονούς του όπως οι Γερμανοί Γκέρχαρντ Ρίχτερ και Χανς Χάακε αλλά και τα τρομερά παιδιά της επόμενης γενιάς, Τζεφ Κουνς, Ντάμιεν Χιρστ, Αϊ Γουέι Γουέι, Τσακ Κλόουζ, Σίντι Σέρμαν.

 Αφετηρία του ήταν οι εφαρμοσμένες τέχνες. Από τη διαφήμιση ο Γουόρχολ θα περάσει στη ζωγραφική με έναν τρόπο εντελώς ανατρεπτικό. Διαθέτει μια  εξαιρετική ικανότητα να οσφραίνεται τα αιτήματα της εποχής του όμως πέρα από τα θέματα που επιλέγει, θα κάνει άνω κάτω όλους τους κώδικες της τέχνης. Παράγει μαζικά, επιτηδευμένα κοινότοπες αναπαραστάσεις καταναλωτικών προϊόντων και προσωπογραφίες διασημοτήτων –μεταξύ άλλων του Ελβις Πρίσλεϊ και της Μέριλιν Μονρόε αλλά και συνολικά 302 πορτρέτα της Τζάκι Κέννεντι και 200 του Μάο Τσε Τουνγκ –  με φανταχτερά χρώματα, παρεμβαίνει εικαστικά σε μεταξοτυπίες . Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 είναι ήδη διάσημος -αν και οι σύγχρονοί του εκπρόσωποι της μοντέρνας τέχνης δεν αναγνωρίζουν την αξία του- και η επιρροή του σε άλλους καλλιτέχνες είναι ήδη εμφανής. Όμως δεν μένει μόνο στη ζωγραφική.

Παθιασμένος με την εικόνα και τη διατήρησή της μέρα νύχτα φωτογραφίζει ότι υπάρχει γύρω του –έχουν καταγραφεί περισσότερα από 60.000 στιγμιότυπα τα οποία έχει τραβήξει ο ίδιος- κινηματογραφεί τους επισκέπτες του ατελιέ –θεωρείται μάλιστα ότι άνοιξε το δρόμο για τα ριάλιτι- και σκηνοθετεί συνολικά 260 ταινίες που νοηματοδοτούν τον όρο underground. Ο Γουόρχολ ουδόλως ενδιαφέρεται για τον  εμπορικό κινηματογράφο. Παραληρηματικές, αποσπασματικές, βασισμένες στην ιδέα της επανάληψης γεμάτες όμορφα αγόρια και κατεστραμένες ντίβες οι ταινίες του Γουόρχολ αναδεικνύονται σε σύμβολα του ριζοσπαστικού σινεμά. Τρέχουν σε πραγματικό χρόνο, η οθόνη τους κόβεται στα δύο όπως στο ChelseaGirls, και δεν υπάρχει τίποτα που να μην επιτρέπεται. Στο Sleep η κάμερά του Γουόρχολ παρακολουθεί επί 6 ώρες τον ποιητή Τζον Τζιόρνο να κοιμάται και στο BlowJobτο πρόσωπο ενός άντρα ο οποίος απολαμβάνει μια 35λεπτη πεολειξία.

Αντι Γουόρχολ και μέλη του Factory, φωτογράφιση του Σεσίλ Μπίτον, 1969

Όλα συμβαίνουν στο Factory, το περίφημο ασημί ατελιέ του σε ένα παλιό βιομηχανικό κτίριο της 47ης Λεωφόρου, όπου ο Γουόρχολ δουλεύει εντατικά μαζί με τους βοηθούς του, ανάμεσα σε δεκάδες αυλικούς, ναρκωτικά, σεξ και ροκ εντ ρολ πάρτι υπό τους ήχους εκκωφαντικής μουσικής. Στο Factory μαζεύονται τα πιο κακομαθημένα αλλά και πιο ταλαντούχα παιδιά των εύπορων οικογενειών της Νέας Υόρκης τα οποία ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί σε διάφορες δραστηριότητές του.

Η ζωγραφική, η φωτογραφία, ο κινηματογράφος δεν του αρκούν. Από το 1969 και μετά θα αναστατώσει και τον τύπο –χρηματοδοτεί το AndyWarhol’sInterview που υπήρξε για δεκαετίες το κατ’εξοχήν κοσμικό περιοδικό- θα ασχοληθεί και με τη μουσική.  Από το 1952 μέχρι τον θάνατό του ο Γουόρχολ σχεδίασε περισσότερα από 50 εξώφυλλα δίσκων της εταιρείας Columbia, μεταξύ άλλων και των Τοσκανίνι, Αρίθα Φράνκλιν, Λίζα Μινέλι, Τζον Λένον αλλά και των Ρόλινγκ Στόουνς. Το αριστούργημά του όμως παραμένει το VelvetUnderground. Το 1965 στο Νεουρκέζικο Café Bizarreο καλλιτέχνης μένει έκθαμβος από τον ήχο τεσσάρων νεαρών μουσικών. Μερικές μέρες αργότερα ο Λου Ριντ και η παρέα του θα εγκατασταθούν στο Factory και ο Γουόρχολ θα γίνει ο μάνατζερ του συγκροτήματος.

 Ο «επιχειρηματίας της τέχνης» όπως αυτοχαρακτηριζόταν, πέθανε ξαφνικά σε ηλικία 58 ετών στη διάρκεια μιας επέμβασης ρουτίνας για αφαίρεση χολής. Είχε όμως προβλέψει τα πάντα. Ομοφυλόφιλος, χωρίς απογόνους άφησε από 250.000 δολάρια στα δύο αδέλφια του και στον Φρεντ Χιουζ τον διευθυντή της εταιρείας του. Και όλα τα υπόλοιπα σε ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα για την ανάπτυξη των εικαστικών τεχνών, την διεύθυνση του οποίου είχε αναθέσει σ τον αδελφό του Τζον, στον Φρεντ Χιουζ και τον Βίνσεντ Φρεμόντ, στενό συνεργάτη του ήδη από το 1971 και πλέον μοναδικό επιζώντα από το τρίο.

Το Μάιο του 1988 ο οίκος Σόθμπις αναφέρει ότι η προσωπική συλλογή του Γουόρχολ –ο οποίος επιπλέον ήταν και παθιασμένος συλλέκτης έργων τέχνης- φθάνει στο ιλιγγιώδες ποσό – ρεκόρ για την εποχή των 25 εκατομμυρίων δολαρίων. Τι θα γινόντουσαν όλα αυτά τα χρήματα και τα χιλιάδες έργα –μόνο τα δικά του υπολογίζονται σε 100.000- που άφησε ο καλλιτέχνης;

Το Ιδρυμα αποφασίζει να κάνει ένα είδος ριμέικ της πολυτάραχης ζωής και του έργου του με αναδρομικές εκθέσεις αλλά και άρθρα σε περιοδικά που θα αλλάξουν την εικόνα του. Δημιουργείται επίσης ένα Μουσείο Γουόρχολ στη γενέτειρά του το Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνια, το μεγαλύτερο που έχει γίνει ποτέ στις ΗΠΑ. Στα επτά επίπεδα του Μουσείου εκτίθενται 3.000 έργα -από τα οποία τα 800 είναι πίνακες- και 4.000 ταινίες δίπλα σε χιλιάδες έγγραφα. Πουλάει επίσης 103 έργα του Γουόρχολ σε 24 μουσεία των ΗΠΑ ώστε να εδραιωθεί η φήμη του Γουόρχολ στην αμερικανική κληρονομιά, και διανέμει 28.500 φωτογραφίες του σε 180 πανεπιστήμια για να εξοικειωθούν οι φοιτητές τους με τις διάφορες πτυχές της τέχνη του.

Με τα έσοδα από την πώληση έργων αλλά και τα έσοδα που προκύπτουν κάθε χρόνο από τα δικαιώματα παράγωγων προϊόντων το Ιδρυμα έχει εξάλλου καθιερώσει ένα ετήσιο ποσόν 225 εκ δολαρίων για υποτροφίες σε νέους καλλιτέχνες, και για την υποστήριξη εκθέσεων, ιδρυμάτων αλλά οικονομικά αδύναμων καλλιτεχνών.

Οι Velvet Ungerground, ο Αντι Γουόρχολ και η Nico

Κάθε τόσο όμως το Ιδρυμα έχει επίσης να αντιμετωπίσει διάφορα σκάνδαλα και κατηγορίες. Οι Λου Ριντ και Τζον Κέιλ για παράδειγμα διεκδικούν τα δικαιώματα χρήσης του συμβόλου της μπανάνας, με την αιτιολογία ότι είναι άμεσα συνδεδεμένο με την πρώτη του μπάντα και η υπόθεση εκκρεμεί ακόμη στα δικαστήρια. Οι πιο πολλές υποθέσεις όμως με τις οποίες ασχολείται η διεύθυνση του Ιδρύματος Αντι Γουόρχολ έχουν να κάνουν με την έκδοση πιστοποιητικών αυθεντικότητας για έργα του καλλιτέχνη. Τα αιτήματα είναι τόσα πολλά ώστε η επιτροπή των τεσσάρων εμπειρογνωμόνων (ιδρύθηκε το 1994) συνεδριάζει τρεις φορές το χρόνο ενώ οι δαπάνες για δικηγόρους και δικαστήρια ανέρχονται σε εκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο.

Ο Αντι Γουόρχολ το είχε μάλλον προβλέψει και αυτό: «Ο θάνατος και τα χρήματα αλλάζουν τα πάντα, γλύκα!» («Death and money change everything, honey») είχε πει λίγο πριν πεθάνει σε μια εκπομπή του MTV.

Info

Η πορεία του Αντι Γουόρχολ

6 Αυγούστου 1928. Ο Αντι Γουόρχολ γεννιέται στις ως Αντριου Γουορχόλα στο Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνια. Οι γονείς του ήταν μετανάστες από τη Σλοβακία.

1952. Ο Αλέξανδρος Ιόλας ανακαλύπτει τον Αντι Γουόρχολ, του κάνει την πρώτη του έκθεση με μια σειρά εικονογραφήσεων διηγημάτων του Τρούμαν Καπότε και τότε αρχίζει η ανοδική του πορεία.

1964. Εγκαθίσταται στο Factory, το θρυλικό ατελιέ του σε ένα παλιό βιομηχανικό κτίριο της 47ης Λεωφόρου, που εξελίσσεται σε τόπο συνάντησης διασημοτήτων, φιλότεχνων και καλλιτεχνών της αβαν γκαρντ και της αντεργκράουντ κουλτούρας

1965. Ανακαλύπτει τους Λου Ριντ, Τζον Κέιλ, Στίρλινγκ Μόρισον και Μορίν Τάκερ και γίνεται μάνατζερ του συγκροτήματος

3 Ιουνίου 1968. Η Βαλερί Σολάνας, που συχνάζει στο ατελιέ του τον πυροβολεί μέσα στο Factory. Αν και κλινικά νεκρός συνέρχεται, έκτοτε όμως υποφέρει και αναγκάζεται να φοράει κορσέ.

22 Φεβρουαρίου 1987. Πεθαίνει από τις επιπλοκές της εγχείρισης για αφαίρεση της χολής και αφήνει πίσω του περισσότερα από 100.000 έργα που περιλαμβάνουν πίνακες, ταινίες, φωτογραφίες και εφτά βιβλία.

1994. Εγκαινιάζεται το Μουσείο Αντι Γουόρχολ στη γενέτειρά του

Δημοσιεύτηκε στα Νέα, Σάββατο 04.08.2012

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s