Αλμπέρ Καμί, ξένος σε δύο πόλεις

στις

Ενας πόλεμος μεταξύ πολιτικών και διανοουμένων στη Γαλλία απειλεί να ακυρώσει τη διοργάνωση μιας μεγάλης έκθεσης για την επέτειο των εκατό χρόνων από τη γέννηση του Αλμπέρ Καμί.  Θα γίνει; Κανείς δεν το γνωρίζει ακόμη, αφού οι ανοιχτές πληγές από το μέτωπο της Αλγερίας συνεχίζουν να διχάζουν τους Γάλλους.

Πορτρέτο του Αλμπέρ Καμί (1955) Photograph: Loomis Dean/Time & Life Pictures/Getty Images

 

Απονομή του βραβείου Νόμπελ, 1957

Αν ζούσε, ο Αλμπέρ Καμί, του χρόνου θα γινόταν 100 ετών. Ο βραβευμένος το 1957 με Νόμπελ λογοτεχνίας γάλλος συγγραφέας, δημοσιογράφος και φιλόσοφος γεννήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 1913 στο Μοντοβί της Αλγερίας και σκοτώθηκε σε τροχαίο ατύχημα στις 4 Ιανουαρίου του 1960 σε ηλικία 46 ετών.  Ο συγγραφέας του Ξένου και της Πανούκλας, είναι ο ίσως ο ιδανικότερος εκπρόσωπος του άνθρωπου της Μεσογείου αφού έζησε και στις δύο όχθες της σε μια εποχή που σπαράσσονταν από πολέμους και αγωνίστηκε με πάθος για τη δικαιοσύνη, την κατανόηση και βεβαίως για την  ανεξαρτησία της Αλγερίας.

Πριν από τρία χρόνια, λοιπόν, αποφασίστηκε να γίνει μια μεγάλη έκθεση στη Μασσαλία και την Αιξ-αν-Προβάνς, καθώς αυτές οι δύο πόλεις, το 2013 θα είναι πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης. Η έκθεση είχε σκοπό να εισάγει τους νεώτερους στο έργο του Καμί και να επιτρέψει σε όσους δεν έχουν εμβαθύνει σε αυτό να κατανοήσουν καλύτερα τον δημιουργό και την πολυπλοκότητά του. Φαίνεται όμως ότι τελικά δεν θα γίνει.

Θα το αποφασίσουν τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Οργανισμού «Μασσαλία – Προβανς 2013» που θα συνεδριάσουν και πάλι στις 15 Οκτωβρίου. Οπως αποκάλυψε στη Μοντ ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού, Ζαν Φρανσούα Σουνιέ:  «Για λόγους χρονοδιαγράμματος, η έκθεση μοιάζει καταδικασμένη: ο χρόνος που απομένει λόγω καθυστερήσεων είναι πλέον πολύ λίγος για να οργανωθεί με σοβαρότητα ένα γεγονός τόσο σημαντικό».

Ο σχεδιασμός της έκθεσης έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής μια άνευ προηγουμένου διαμάχη στη Γαλλία μεταξύ διανοουμένων και πολιτικών στην οποία έχει εμπλακεί και η κόρη του Καμί, Κριστίν, κληρονόμος του αρχείου του συγγραφέα. Συμπτωματικά φέτος συμπληρώνονται επίσης 50 χρόνια από την απελευθέρωση της Αλγερίας και το θέμα εξακολουθεί να είναι φλέγον καθώς σε εκείνο τον πικρό πόλεμο της ανεξαρτησίας έγιναν απίστευτες σφαγές, και από τις δύο πλευρές.  Ο Αλμπέρ Καμί, ο οποίος ανήκει στους αόριστα και υποτιμητικά αναφερόμενους ως pieds Noirs (μαυροπόδαρους) δηλαδή τους γάλλους υπηκόους που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Αλγερία μετά την επικράτηση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου, οι περισσότεροι από τους οποίους εγκαταστάθηκαν στην Νότια Γαλλία- πέθανε λίγο πριν από το τέλος της κρίσης στην Αλγερία. Παρ’όλα αυτά αποτελεί μέτρο για το πόσο αμφιλεγόμενο είναι το πολιτικό καζάνι μέσα στο οποίο έζησε αφού ακόμη και οι εκδηλώσεις στη μνήμη του δρομολογήθηκαν πάνω σε ένα γαϊτανάκι συγκρούσεων.

Το ρώτησα: «Είσαι λυπημένος, μπαμπά;» Μου απάντησε: «Είμαι μόνος»
Κριστίν Καμί. Αριστερά με τον πατέρα της το 1946. (Tschaen/Sipa/Rene Saint Paul/Rue des Archives)
Μπενζαμέν Στορά

Αρχικά ο Οργανισμός όρισε επίτροπο της έκθεσης τον Μπενζαμέν Στορά, έναν από τους καλύτερους και διεθνώς αναγνωρισμένους ιστορικούς του γαλλοαλγερινού πολέμου. Τον περασμένο Μάιο όμως η έκθεση ακυρώθηκε με τη δικαιολογία ότι η Κριστίν Καμί διαμαρτυρήθηκε για καθυστερήσεις από την πλευρά του Στορά, πράγμα που η ίδια παραδέχτηκε αρνήθηκε όμως ότι ήθελε την απομάκρυνση του  ιστορικού.  Φαίνεται ότι στην πραγματικότητα ο Στορά αποπέμφθηκε κατόπιν πιέσεων της δεξιάς δημάρχου της Αιξ, Μαρίζ  Ζουασέν Μασινί γιατί επιθυμούσε να αναδείξει την αντίθεση του Καμί στον πόλεμο. Το θέμα επανήλθε στο προσκήνιο στις 31 Ιουλίου όταν μαθεύτηκε ότι νέος επίτροπος της έκθεσης ορίστηκε ο φιλόσοφος Μισέλ Ονφρέ,  ο οποίος λίγο πριν είχε δημοσιεύσει ένα επιτυχημένο δοκίμιο  για τον Καμί με τίτλο «L’Ordre libertaire» (Εκδόσεις Flammarion).

Μισέλ Ονφρέ

Ο Ονφρέ μάλιστα άλλαξε και τον «ενοχλητικό» τίτλο της έκθεσης από «Αλμπέρ Καμί, ο ξένος που μας μοιάζει» που είχε προτείνει ο Στορά σε «Καμί, ο επαναστατημένος άνθρωπος». Αλλά και ο Ονφρέ, ο οποίος σε κάθε περίπτωση μιλούσε τιμητικά για τον Στορά, δήλωσε εξάλλου ότι δεν προσελήφθη από τον Οργανισμό ως αντικαταστάτης του αλλά ως συνεχιστής του έργου του, παραιτήθηκε τελικά στις 14 Σεπτεμβρίου με μια ανακοίνωση στο Twitter που έλεγε ότι αρνείται να είναι ο επίτροπος της έκθεσης. Και όταν αργότερα ρωτήθηκε από τη Μοντ απάντησε ότι η έκθεση είναι «μπουρδέλο, μια φωλιά τρελλών». Ολοι, ακόμη και η δήμαρχος, δήλωσαν έκπληκτοι.

Δεν είναι βέβαια τυχαίο  το γεγονός ότι πολλοί από τους ψηφοφόρους της Σουνιέ είναι «μαυροπόδαροι»  και  δεν θέλουν να ακούσουν λέξη για τον Στορά αλλά ούτε και για τον Ονφρέ, που με κάθε ευκαιρία ρίχνει λάδι στη φωτιά. Εντωμεταξύ οι «εχθροί» του Γάλλου φιλόσοφου πολλαπλασιάζονται σαν τα μανιτάρια στις ακτές της Μεσογείου.  Στο χορό μπήκαν και οι δημοσιογράφοι. Το καλοκαίρι, ο Ονφρέ δήλωσε στη γαλλόφωνη Αλγερινή εφημερίδα Ελ Βατάν ότι «οι Αλγερινοί διάλεξαν το δρόμο της βίας και αυτοί ευθύνονται για τα περισσότερα θύματα από την πλευρά των Αλγερινών». Μετά από αυτό η Μοντ τον κατηγόρησε για ιστορικές ανακρίβειες.

Η κυρία δήμαρχος από την άλλη πλευρά υποστήριξε ότι με η χωρίς τον Ονφρέ, η έκθεση θα γίνει. Ταυτόχρονα, η σοσιαλίστρια υπουργός Πολιτισμού Ορελί Φιλιπετί η οποία τάχθηκε υπέρ του Στορά, δήλωσε ότι η έκθεση δεν πρόκειται να χρηματοδοτηθεί από το Υπουργείο. Λόγω της οικονομικής κρίσης άλλωστε το Υπουργείο έχει κάνει περικοπές σε πολλές εκδηλώσεις.  Ευτυχώς πάντως εδώ και καιρό έχουν δρομολογηθεί άλλες δύο εκθέσεις -αν και μικρότερης εμβέλειας- και πολλές άλλες εκδηλώσεις προς τιμήν του Αλμπέρ Καμί, οι οποίες μάλλον θα βγάλουν ασπροπρόσωπη τη Γαλλία, σ’αυτή την κόντρα.

Δημοσιεύτηκε στα Νέα του Σαββάτου, 29.09.2012

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s