Χένινγκ Μάνκελ, Βαλάντερ

στις

Το μελαγχολικό τέλος ενός ντετέκτιβ

Στο τελευταίο αστυνομικό μυθιστόρημα του Χένινγκ Μάνκελ, ο επιθεωρητής Κουρτ Βαλάντερ, ο διάσημος ήρωάς των βιβλίων του σουηδού συγγραφέα έρχεται αντιμέτωπος με τον τρόμο της απώλειας μνήμης.

«Ακόμα θυμάμαι την υπέροχη αίσθηση που έχεις όταν γράφεις μια πρόταση και μετά περισσότερες προτάσεις, για να πεις μια ιστορία. Το πρώτο πράγμα που έγραψα ήταν η περίληψη σε μια σελίδα του Ροβινσώνα Κρούσου και λυπάμαι πάρα πολύ που δεν την έχω πια, γιατί εκείνη τη στιγμή έγινα συγγραφέας.» αναφέρει ο Χένινγκ Μάνκελ στην επίσημη ιστοσελίδα του. Από τότε μέχρι σήμερα, όμως, έχει γράψει περισσότερα από 40 βιβλία τα οποία έχουν μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες και έχουν πουλήσει περισσότερα από 40 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο. Ο Κουρτ Βαλάντερ είναι ο ήρωας του, πιο διάσημος και από τον  ίδιο τον δημιουργό του,  ο οποίος έχει μεταφερθεί πολλές φορές στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο. Σε μια τηλεοπτική σειρά του BBC, μάλιστα, ο βρετανός ηθοποιός Κένεθ Μπράνα ενσαρκώνει με επιτυχία τον καταθλιπτικό επιθεωρητή που υπηρετεί στο αστυνομικό τμήμα της γραφικής σουηδικής πόλης ´Ισταντ.Wallander

Κένεθ Μπράνα – Βαλάντερ, BBC

Ο Βαλάντερ καταφέρνει να διαλευκάνει όλες τις υποθέσεις που αναλαμβάνει, η προσωπική του ζωή όμως δεν είναι εξ ίσου επιτυχημένη. Παλεύει με το πάχος, την κατάθλιψη, τον διαβήτη, τη μοναξιά, την αδυναμία του να κάνει σχέσεις με γυναίκες. Πώς όμως είναι δυνατόν να είναι τόσο δημοφιλής ένας ντετέκτιβ σε τέτοια παρακμή; Μπορεί κανείς να φανταστεί τον Τζέιμς Μποντ να κλίνεται στην τουαλέτα για να κάνει ενέσεις ινσουλίνης; Ο Βαλάντερ το κάνει, από τη στιγμή μάλιστα που διαγνώστηκε η αρρώστια του έγινε ακόμη πιο αγαπητός στο αναγνωστικό κοινό. Ο Μάνκελ αποδίδει την επιτυχία στο «σύνδρομο του διαβήτη»: «Μετά το τρίτο μυθιστόρημα μίλησα με μια φίλη μου γιατρό γιατί ήθελα να του βρω μια αρρώστια. Κι εκείνη μου είπε ότι ένας άνθρωπος που κάνει τη ζωή του Βαλάντερ και τρώει συνεχώς junk food, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα γίνει διαβητικός» είπε ο συγγραφέας σε συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα Die Zeit.

Σε κάθε ένα από τα δέκα βιβλία συμβαίνουν αλλαγές στη ζωή του αστυνομικού επιθεωρητή. Το «Φθινόπωρο του Βαλάντερ», όμως, είναι το πιο σκληρό από όλα αφού ο ντετέκτιβ έρχεται αντιμέτωπος με τον τρόμο του Αλτσχάιμερ. Αυτό λοιπόν, είναι το τέλος του επιθεωρητή; Ναι, δηλώνει ο Μάνκελ. «Η ιστορία του Κουρτ Βαλάντερ τελειώνει μια για πάντα. Τα χρόνια που του μένουν να ζήσει -δέκα, ίσως παραπάνω- ανήκουν στον ίδιο. Στον ίδιο, στην Λίντα και στην Κλάρα. Σε κανέναν άλλο.» Η Λίντα είναι η κόρη του και η Κλάρα, το πρώτο του εγγόνι. Όμως η Λίντα -ο Μάνκελ της έχει ήδη αφιερώσει ένα από τα μυθιστορήματα της σειράς- είναι επίσης αστυνομικός όπως και ο πατέρας της, είναι, λοιπόν, πολύ πιθανό στο μέλλον να μαθαίνουμε τα νέα του Βαλάντερ μέσω αυτής. «Οταν γράφω για την κόρη, κάπου στο φόντο θα βρίσκεται και ο πατέρας, αλλά δεν έχω ακόμη αποφασίσει αν θα το κάνω» δηλώνει ο συγγραφέας.

Στη σκιά της κατασκοπείας
Στο «Φθινόπωρο του Βαλάντερ» ο επιθεωρητής  καλείται ανεπίσημα να διαλευκάνει μια υπόθεση εξαφάνισης καθώς ο βασικός υπεύθυνος για τη διερεύνησή της είναι ένας αξιωματικός της αστυνομίας της Στοκχόλμης. Πρόκειται για την εξαφάνιση του αντιπλοιάρχου εν αποστρατεία Χόκαν φον Ενκε, ο οποίος τυχαίνει να είναι πεθερός της Λίντα Βαλάντερ. Η γυναίκα του Λουίζε τον καλεί να αναλάβει την υπόθεση, μέχρι που εξαφανίζεται και η ίδια. Η Λίντα, κόρη του Βαλάντερ, ετοιμάζεται να παντρευτεί τον Χανς φον Ενκε, γιο του Χόκαν, με τον οποίο έχει αποκτήσει ένα κοριτσάκι, την Κλάρα, το μοναδικό φως στη ζωή του ντετέκτιβ. Στο φόντο του μυθιστορήματος διαγράφονται ιστορίες πολιτικής και κατασκοπίας την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου καθώς και η δολοφονία του Ούλοφ Πάλμε. Παράλληλα εξελίσσεται και η αρρώστια του Βαλάντερ. Ο επιθεωρητής αντιλαμβάνεται ξαφνικά ότι η μνήμη του τον εγκαταλείπει προοδευτικά, όπως είχε συμβεί παλιότερα και στον πατέρα του.

Οι κρίσεις απώλειας της μνήμης διαπερνούν τη διήγηση, η πλοκή του μυθιστορήματος μοιάζει να αναπτύσσεται γύρω από αυτές, απλά σαν αφορμή για την περιγραφή τους η οποία είναι συγκλονιστική, αν μάλιστα ο αναγνώστης πλησιάζει τα εξήντα, όπως ο Βαλάντερ, αποκλείεται να μείνει ανεπηρέαστος. Ο Μάνκελ άλλωστε είναι δεξιοτέχνης στη δημιουργία ατμόσφαιρας και στην περιγραφή συναισθημάτων.

Η πρώτη κρίση συμβαίνει στις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου. Ο αστυνομικός επιθεωρητής μεθάει, ξεχνάει το υπηρεσιακό του περίστροφο σε ένα εστιατόριο, μερικές σελίδες παρακάτω, χάνει τις αισθήσεις του μέσα στη μπανιέρα και συνέρχεται στο δωμάτιο ενός νοσοκομείου. Ξεχνάει που πηγαίνει, μερικές φορές δεν  αναγνωρίζει που βρίσκεται, ούτε ποιους έχει απέναντί του, στο τέλος δεν αναγνωρίζει το σπίτι του, ούτε καν την εγγονή του. Προς το παρόν οι κρίσεις δεν κρατάνε  περισσότερο από ένα λεπτό, όμως αυτό το ξαφνικό κενό που τον κατακλύζει του προκαλεί πανικό καθώς βρίσκεται αντιμέτωπος με τους πιο μύχιους φόβους του, τον φόβο της αποσύνθεσης του εαυτού, που δεν είναι άλλος από τον  φόβο του θανάτου. «Μερικές φορές εξαφανίζονται ολόκληρες χρονικές περίοδοι απ’ το μυαλό μου. Σαν πάγος που λιώνει» αποκαλύπτει στην κόρη του, έχοντας κουραστεί να κρύβει την αλήθεια.

Henning-MankellΟ Χένιγκ Μάνκελ γεννήθηκε το 1948 στη Στοκχόλμη, και μεγάλωσε -μαζί με την αδελφή του- στην πόλη Σβεγκ όπου είχε διοριστεί δικαστής ο πατέρας του Ιβαρ Μάνκελ. Η μητέρα του τους εγκατέλειψε όταν ο Χένινγκ ήταν μόλις δύο ετών ο πατέρας του όμως ήταν ένας  άνθρωπος με πλούσια συναισθήματα και κατόρθωσε να καλύψει το κενό.  Το 1961, σε ηλικία 16 ετών, απογοητευμένος από τα μαθήματα, ο Χένινγκ εγκατέλειψε σχολείο και σπίτι.  Αρχικά έφυγε για το Παρίσι και στη συνέχεια επιβιβάστηκε σε ένα πλοίο που μετέφερε σίδηρο.  Δύο χρόνια αργότερα γύρισε και πάλι στο Παρίσι όπου έζησε τον Μάη του ’68 για να επιστρέψει στη συνέχεια στη Στοκχόλμη.  Εκεί άρχισε να εργάζεται στο θέατρο σαν βοηθός σκηνοθέτη.

Παράλληλα ξεκίνησε η συγγραφική του καριέρα και δεν άργησε να γίνει ένας από τους πιο αγαπημένους Σουηδούς συγγραφείς. Η σειρά των αστυνομικών μυθιστορημάτων του με ήρωα τον επιθεωρητή Κουρτ Βαλάντερ εμφανίστηκε το 1991 με τους «Εκτελεστές δίχως πρόσωπο»  το οποίο το 1991 ανακηρύχθηκε το καλύτερο σουηδικό αστυνομικό μυθιστόρημα,σύμφωνα με τη Swedish Crime Writers’ Academy και το καλύτερο σκανδιναβικό αστυνομικό μυθιστόρημα (Glass Key Award).

Πολυβραβευμένος  πλέον, και ένας από τους καλύτερους σύγχρονους συγγραφείς αστυνομικών μυθιστορημάτων, ο Μάνκελ έχει γράψει επίσης μυθιστορήματα για παιδιά και εφήβους, καθώς και περισσότερα από σαράντα θεατρικά έργα.  Είναι παντρεμένος (σε τρίτο γάμο) με την κόρη του Ινγκμαρ Μπέργκμαν, Ευα Μπέργκμαν και έχει τέσσερις γιους. Μοιράζει το χρόνο του ανάμεσα στη Σουηδία και το Μαπούτο, πρωτεύουσα της Μοζαμβίκης, όπου εργάζεται ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Teatro Avenida.  Επίσης, έχει δημιουργήσει τον εκδοτικό οίκο Leopard Forlag για την υποστήριξη των ταλέντων από την Αφρική και τη Σουηδία. Ανέκαθεν παθιασμένος με την πολιτική και στρατευμένος στις τάξεις της Αριστεράς, τον Μάιο του 2010 επιβιβάστηκε στο πλοίο Sofia, το οποίο συμμετείχε στη διεθνή ναυτική αποστολή για την άρση του αποκλεισμού της Λωρίδας της Γάζας από τους Ισραηλινούς. Μετά την επέμβαση του ισραηλινού στρατού στη νηοπομπή, ο Μανκέλ συνελήφθη και απελάθηκε στη Σουηδία. Από εκεί, κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να επιβάλει κυρώσεις στο Ισραήλ.

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

Χένινγκ Μάνκελ

«Το φθινόπωρο του Κουρτ Βαλαντέρ»

Μετάφραση: Λύο Καλοβυρνάς, Εκδόσεις Ψυχογιός

σελίδες: 560, τιμή: 13,99 ευρώ

Δημοσιεύτηκε στο Βιβλιοδρόμιο, Τα Νέα, Σάββατο 27.04.2013

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s